Để về Việt Nam từ Nhật Bản, bạn cần lên kế hoạch sớm, hoàn tất các thủ tục hành chính tại shiyakusho/kuyakusho, ngân hàng, hủy hợp đồng dịch vụ, xử lý tài chính như Nenkin và thuế, cũng như chuẩn bị kỹ lưỡng cho việc di chuyển và hòa nhập lại. Bắt đầu chuẩn bị ít nhất 3-6 tháng trước ngày dự kiến về.
1. Lên kế hoạch sớm và thông báo
Việc trở về Việt Nam sau một thời gian sinh sống và làm việc tại Nhật Bản đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và có hệ thống. Bắt đầu lên kế hoạch càng sớm càng tốt, lý tưởng nhất là từ 3 đến 6 tháng trước ngày dự kiến về, để đảm bảo bạn không bỏ sót bất kỳ thủ tục quan trọng nào. Việc này giúp bạn có đủ thời gian để giải quyết các vấn đề phát sinh và tránh những rắc rối không đáng có. Một kế hoạch chi tiết sẽ giúp quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ, từ việc hoàn tất các nghĩa vụ tại Nhật đến việc chuẩn bị cho cuộc sống mới tại Việt Nam.
- Xác định ngày về Việt Nam cụ thể và đặt vé máy bay sớm để có giá tốt.
- Kiểm tra kỹ hợp đồng lao động để biết thời hạn thông báo nghỉ việc cần thiết cho công ty (thường là 1-3 tháng).
- Kiểm tra hợp đồng thuê nhà để biết thời hạn thông báo trả nhà cho chủ nhà hoặc công ty quản lý (thường là 1-2 tháng).
- Lập danh sách các việc cần làm theo mốc thời gian cụ thể (ví dụ: 3 tháng trước, 1 tháng trước, 1 tuần trước...).
- Thông báo cho bạn bè, đồng nghiệp, đối tác và những người có liên quan về kế hoạch rời Nhật của bạn.
2. Các thủ tục hành chính tại Nhật Bản
Đây là phần quan trọng nhất, đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ các quy định của Nhật Bản. Việc hoàn tất đúng và đủ các thủ tục này không chỉ giúp bạn chấm dứt các nghĩa vụ tại Nhật mà còn đảm bảo quyền lợi của bạn sau này, đặc biệt là liên quan đến bảo hiểm và thuế. Hãy chuẩn bị đầy đủ giấy tờ cần thiết và đến đúng cơ quan chức năng để thực hiện.
- Thủ tục tại Shiyakusho/Kuyakusho (Văn phòng hành chính địa phương):
- Khai báo chuyển ra khỏi địa chỉ cư trú (転出届 - Tenshutsu Todoke): Thực hiện trong vòng 14 ngày trước khi rời Nhật. Bạn sẽ nhận được giấy chứng nhận chuyển đi (転出証明書 - Tenshutsu Shomeisho).
- Hủy bỏ bảo hiểm y tế quốc dân (国民健康保険 - Kokumin Kenko Hoken): Nếu bạn là người tham gia bảo hiểm y tế quốc dân, hãy đến Shiyakusho để hoàn tất thủ tục hủy bỏ. Bạn sẽ cần trả phần phí còn thiếu nếu có.
- Hủy bỏ bảo hiểm hưu trí quốc dân (国民年金 - Kokumin Nenkin): Tương tự, thông báo việc rời Nhật để chấm dứt tư cách tham gia. Giữ lại các giấy tờ liên quan để sau này làm thủ tục rút tiền Nenkin một lần.
- Thủ tục với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh:
- Thẻ cư trú (在留カード - Zairyu Card): Thẻ này sẽ được thu lại tại quầy xuất cảnh ở sân bay khi bạn rời Nhật. Đảm bảo thẻ còn hiệu lực đến ngày bạn về.
- Thủ tục với ngân hàng:
- Đóng tài khoản ngân hàng: Đến chi nhánh ngân hàng nơi bạn mở tài khoản để yêu cầu đóng tài khoản. Đảm bảo không còn các khoản thanh toán tự động (引き落とし - hikiotoshi) nào. Chuyển số tiền còn lại về Việt Nam hoặc rút tiền mặt.
- Thủ tục với các dịch vụ tiện ích (điện, nước, gas, internet, điện thoại):
- Hủy hợp đồng: Liên hệ với các nhà cung cấp dịch vụ để thông báo ngày hủy hợp đồng và ngày cắt dịch vụ. Đảm bảo thanh toán hết các hóa đơn cuối cùng.
- Thủ tục với bưu điện:
- Chuyển hướng thư từ (転居届 - Tenkyo Todoke): Bạn có thể đăng ký dịch vụ chuyển hướng thư từ đến một địa chỉ khác ở Nhật trong vòng 1 năm hoặc yêu cầu hủy gửi thư đến địa chỉ cũ.
3. Tài chính và quyền lợi
Giải quyết các vấn đề tài chính là một phần không thể thiếu khi rời Nhật. Điều này bao gồm việc đảm bảo bạn nhận được các khoản tiền mà mình có quyền lợi, cũng như thanh lý tài sản và chuyển tiền về nước một cách hiệu quả. Việc nắm rõ các quy định về thuế và bảo hiểm sẽ giúp bạn tối đa hóa lợi ích của mình.
- Hoàn thuế thu nhập (所得税の還付 - Shotokuzei no Kanpu): Nếu bạn rời Nhật giữa năm tài chính, có thể bạn đã đóng thuế thu nhập nhiều hơn mức cần thiết. Bạn có thể yêu cầu hoàn thuế bằng cách nộp tờ khai thuế cuối cùng (確定申告 - Kakutei Shinkoku) trước khi rời đi hoặc chỉ định một người đại diện nộp thuế (納税管理人 - Nozei Kanrinin) để làm thủ tục sau khi bạn đã về Việt Nam.
- Rút tiền bảo hiểm hưu trí một lần (脱退一時金 - Dattai Ichijikin): Nếu bạn đã đóng bảo hiểm hưu trí quốc dân hoặc bảo hiểm hưu trí phúc lợi (厚生年金 - Kosei Nenkin) trong ít nhất 6 tháng, bạn có thể yêu cầu rút một phần tiền đã đóng. Đơn xin rút tiền cần được nộp trong vòng 2 năm kể từ ngày bạn rời Nhật. Khoảng 20% số tiền này sẽ bị khấu trừ thuế tại Nhật, nhưng bạn có thể yêu cầu hoàn lại phần thuế này sau khi nhận được tiền.
- Thanh lý tài sản và đồ đạc: Bán, tặng hoặc vứt bỏ những vật dụng không cần thiết. Cân nhắc các dịch vụ mua đồ cũ (リサイクルショップ - recycle shop) hoặc các trang rao vặt trực tuyến.
- Chuyển tiền về Việt Nam: Sử dụng các dịch vụ chuyển tiền quốc tế của ngân hàng hoặc các công ty chuyên nghiệp (ví dụ: Wise, Remitly) để chuyển số tiền còn lại về Việt Nam. So sánh tỷ giá và phí dịch vụ để chọn phương án tối ưu.
4. Chuẩn bị cho việc di chuyển và về Việt Nam
Sau khi hoàn tất các thủ tục hành chính và tài chính, bước tiếp theo là chuẩn bị cho việc di chuyển. Điều này bao gồm việc đóng gói đồ đạc, sắp xếp hành lý và đảm bảo mọi giấy tờ cá nhân quan trọng đều được chuẩn bị sẵn sàng. Một kế hoạch di chuyển chi tiết sẽ giúp bạn tránh được những căng thẳng không cần thiết trong những ngày cuối cùng ở Nhật.
- Vé máy bay và hành lý: Xác nhận lại thông tin chuyến bay và quy định về hành lý ký gửi, hành lý xách tay của hãng hàng không. Mua thêm hành lý nếu cần thiết.
- Vận chuyển đồ đạc: Đối với những đồ đạc lớn hoặc nhiều, cân nhắc sử dụng dịch vụ vận chuyển đường biển hoặc đường hàng không của các công ty logistics. So sánh giá cả và thời gian giao hàng.
- Giấy tờ cá nhân: Đảm bảo hộ chiếu còn hạn, có đủ bản sao các giấy tờ quan trọng như giấy khai sinh, bằng cấp, học bạ, giấy phép lái xe quốc tế (nếu có). Mang theo một ít tiền mặt Nhật Bản và Việt Nam.
- Dọn dẹp nhà cửa: Dọn dẹp sạch sẽ nơi ở trước khi trả lại cho chủ nhà. Chụp ảnh làm bằng chứng về tình trạng nhà cửa để tránh tranh chấp về tiền đặt cọc (敷金 - shikikin).
- Kiểm tra lại tất cả các hóa đơn, giấy tờ quan trọng đã hoàn tất thủ tục để lưu giữ cẩn thận.
5. Những lưu ý đặc biệt và chuẩn bị tâm lý
Ngoài các thủ tục hành chính, việc chuẩn bị tâm lý và cập nhật thông tin về Việt Nam cũng rất quan trọng. Sự thay đổi môi trường sống có thể mang lại những bỡ ngỡ ban đầu, nhưng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, bạn sẽ dễ dàng hòa nhập trở lại. Hãy tận dụng thời gian cuối cùng ở Nhật để tạo thêm những kỷ niệm đẹp và giữ liên lạc với cộng đồng.
- Giữ liên lạc với cộng đồng người Việt tại Nhật: Họ có thể chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ bạn trong quá trình chuẩn bị.
- Cập nhật thông tin về Việt Nam: Tìm hiểu về tình hình kinh tế, xã hội, cơ hội việc làm và chi phí sinh hoạt tại Việt Nam để có sự chuẩn bị tốt nhất cho cuộc sống mới.
- Chuẩn bị tâm lý hòa nhập lại: Sống ở nước ngoài một thời gian có thể khiến bạn có những thay đổi trong suy nghĩ và thói quen. Hãy sẵn sàng cho việc tái hòa nhập với văn hóa và nhịp sống tại Việt Nam.
- Mang theo quà lưu niệm: Chuẩn bị một số món quà nhỏ mang đậm nét văn hóa Nhật Bản để tặng người thân và bạn bè ở Việt Nam.
- Tận hưởng những ngày cuối cùng: Dành thời gian thăm lại những địa điểm yêu thích, thưởng thức các món ăn Nhật Bản và gặp gỡ bạn bè để lưu giữ những kỷ niệm đẹp trước khi rời đi.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể rút tiền Nenkin bao nhiêu lần và khi nào?
Bạn chỉ có thể rút tiền bảo hiểm hưu trí một lần (脱退一時金 - Dattai Ichijikin) một lần duy nhất. Đơn xin rút tiền phải được nộp trong vòng 2 năm kể từ ngày bạn rời khỏi Nhật Bản và không còn tư cách lưu trú tại Nhật. Sau khi nhận được tiền, bạn có thể yêu cầu hoàn lại 20% thuế đã bị khấu trừ tại Nhật bằng cách nộp hồ sơ xin hoàn thuế.
Tôi cần làm gì với thẻ Zairyu Card khi rời Nhật?
Thẻ Zairyu Card (在留カード) sẽ được thu lại tại quầy xuất cảnh ở sân bay khi bạn làm thủ tục rời khỏi Nhật Bản. Bạn không cần phải trả lại thẻ này tại Shiyakusho hay bất kỳ cơ quan nào khác trước đó. Hãy đảm bảo thẻ còn hiệu lực đến ngày bạn rời đi.
Làm thế nào để hoàn thuế thu nhập khi đã về Việt Nam?
Để hoàn thuế thu nhập sau khi đã về Việt Nam, bạn cần chỉ định một người đại diện nộp thuế (納税管理人 - Nozei Kanrinin) tại Nhật Bản. Người này sẽ thay mặt bạn nộp tờ khai thuế cuối cùng (確定申告 - Kakutei Shinkoku) cho cơ quan thuế và nhận khoản tiền hoàn thuế. Sau đó, người đại diện sẽ chuyển tiền về cho bạn. Hãy tìm hiểu kỹ về quy trình này và chọn một người đại diện đáng tin cậy.
