Động đất Noto: Nhà ở công cộng tiếp nhận dân từ tháng 8

Nếu nhà bạn ở bán đảo Noto bị thiệt hại từ mức "nửa hư hỏng" (半壊) trở lên trong trận động đất ngày 1/1/2024 và bạn vẫn đang sống trong nhà tạm, đây là tin cần theo dõi sát: chương trình nhà ở công cộng phục hồi (復興公営住宅) — nơi ở lâu dài do chính quyền địa phương xây dựng và cho thuê giá ưu đãi cho nạn nhân thiên tai — đang bước vào giai đoạn nhận hồ sơ và khởi công đồng loạt tại nhiều thành phố, thị trấn trong tỉnh Ishikawa.

Không phải toàn vùng Noto đều cùng một tiến độ. Có nơi đã tổ chức lễ khởi công và đặt mục tiêu bàn giao ngay trong năm 2026 (như Nanao), có nơi mới đang san lấp mặt bằng (Anamizu), và có nơi phải chờ đến năm sau mới khởi công vì thiếu quỹ đất và nhân lực xây dựng (Wajima, Suzu). Với người Việt đang sống ở Ishikawa hoặc có người thân trong vùng bị ảnh hưởng, việc nắm đúng mốc thời gian, điều kiện và giấy tờ của từng địa phương là yếu tố quyết định có kịp nộp hồ sơ hay không — vì một số nơi như Wajima không có đợt đăng ký thứ hai.

Tóm tắt nhanh

• Tính đến 31/5/2026, xây nhà ở công cộng phục hồi (復興公営住宅) đang triển khai tại 9 thành phố/thị trấn của Ishikawa, tổng nhu cầu khoảng 3.000 căn cho toàn vùng Noto
• Wajima nhận hồ sơ đăng ký từ 11/5 đến hết 10/7/2026, KHÔNG có đợt 2 — người ở nhà tạm vẫn phải nộp đơn vì nhà tạm không tự chuyển thành nhà ở công cộng
• Thị trấn Noto quy hoạch 260 căn tại 5 khu vực, hoàn thành theo 3 đợt từ 2027 đến 2029; Nanao và Anamizu đặt mục tiêu hoàn thành ngay trong năm 2026
• Chính sách miễn tiền thuê 3 năm đầu (do tỉnh Ishikawa chủ trương) được Thống đốc Yamano Yukiyoshi tái khẳng định, nhưng từ năm thứ 4 tiền thuê tính theo thu nhập và có thể tăng dần
• Hồ sơ bắt buộc gồm 4 loại giấy tờ: giấy chứng nhận thiệt hại 罹災証明書 (mức nửa hư hỏng trở lên), giấy xác nhận phá dỡ nhà, giấy tờ hộ khẩu cả hộ, giấy chứng nhận thu nhập từng thành viên 18 tuổi trở lên

Nhà ở công cộng phục hồi (復興公営住宅) là gì, khác gì với nhà tạm

• Thông tin xác minh: 06/07/2026
• Số thành phố/thị trấn đang xây (Ishikawa): 9 nơi: Wajima, Suzu, Noto, Anamizu, Nanao, Shika, Nakanoto, Hakui, Uchinada
• Tổng nhu cầu toàn vùng Noto: Khoảng 3.000 căn
• Hộ vẫn đang ở nhà tạm: Khoảng 9.400 hộ
• Tòa nhà bị phá hủy toàn bộ/một phần (toàn tỉnh Ishikawa): Khoảng 25.630 tòa

Nhà ở công cộng phục hồi (復興公営住宅, đôi khi gọi là 災害公営住宅 — nhà ở công cộng thiên tai) là nhà ở lâu dài do tỉnh hoặc thành phố/thị trấn xây dựng bằng ngân sách phục hồi sau thiên tai, cho nạn nhân thuê với giá ưu đãi. Đây KHÔNG phải là nhà tạm (応急仮設住宅) — loại nhà dựng nhanh, tạm thời, thời hạn sử dụng có giới hạn mà nhiều gia đình Noto đang ở từ đầu năm 2024.

Điểm nhiều người Việt hay nhầm: nhà tạm và nhà ở công cộng phục hồi là hai hệ thống khác nhau, không tự động nối tiếp nhau. Thành phố Wajima nêu rõ trong hướng dẫn đăng ký: người đang ở nhà tạm bằng gỗ (木造仮設住宅) vẫn phải nộp hồ sơ đăng ký như bình thường, vì nhà tạm không thể chuyển đổi thẳng thành nhà ở công cộng thiên tai. Nói cách khác, ở nhà tạm không có nghĩa là đương nhiên có suất ở nhà ở công cộng phục hồi — bạn phải chủ động đăng ký, đúng hạn, đúng nơi.

Theo dữ liệu MLIT (Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch), toàn bộ 6.882 căn nhà tạm cần thiết đã được xây xong và bàn giao đủ vào ngày 23/12/2024, dưới 3 hình thức: nhà công vụ xây mới, nhà UR (chung cư công cộng của Cơ quan Đô thị UR), và nhà thuê tư nhân theo diện 'minashi kasetsu' (nhà thuê coi như nhà tạm, chính quyền trả tiền thuê thay). Nhưng đó chỉ là giải pháp ngắn hạn — nhà ở công cộng phục hồi mới là nơi ở dài hạn mà các hộ bị mất nhà đang chờ đợi.

Ai đủ điều kiện xin vào nhà ở công cộng phục hồi

• Hộ gia đình bị mất nhà ở do động đất/thiên tai và gặp khó khăn tự tái thiết nhà — kể cả những hộ hiện đang sơ tán dài hạn ở nơi khác (không nhất thiết phải đang ở trong tỉnh Ishikawa)
• Nhà bị thiệt hại được xác nhận ở mức 'nửa hư hỏng' (半壊) trở lên theo giấy chứng nhận thiệt hại 罹災証明書 — thiệt hại nhẹ hơn mức này thường không đủ điều kiện
• Không phải thành viên của tổ chức bạo lực (theo quy định chung của nhà ở công cộng Nhật Bản)
• Không đang nhận đồng thời một chương trình hỗ trợ tái thiết nhà ở khác có cùng mục đích (tránh nhận hỗ trợ trùng)
• Với thị trấn Nakanoto, có thêm điều kiện cụ thể: phải cư trú tại tỉnh Ishikawa vào đúng thời điểm xảy ra động đất (1/1/2024), và nhà đã hoặc sắp bị tháo dỡ

Tiến độ xây dựng theo từng thành phố/thị trấn (tính đến 06/07/2026)

Sở dĩ Wajima và Suzu — hai nơi chịu thiệt hại nặng nhất — lại chậm hơn các địa phương khác, theo Nikkei là vì khó tìm quỹ đất phù hợp (địa hình đồi núi, đất bị sạt lở hoặc hóa lỏng sau động đất) và thiếu nhân lực xây dựng trầm trọng (nhiều thợ xây đã rời vùng Noto tìm việc ở nơi khác sau thảm họa). Điều này có nghĩa là các hộ ở Wajima, Suzu cần chuẩn bị tâm lý chờ đợi lâu hơn, dù việc đăng ký hồ sơ vẫn diễn ra đúng lịch.

Riêng thị trấn Noto, dự án chia làm 5 khu vực với quy mô rất khác nhau: Ushitsu (58 căn), Ukawa (32 căn), Yanagida (70 căn — khu lớn nhất), Matsunami (80 căn), Ogi (20 căn — khu nhỏ nhất). Việc chia nhỏ theo khu giúp người dân được ở gần nơi cũ, nhưng cũng đồng nghĩa nếu khu vực bạn đăng ký hết suất sớm (như Ogi chỉ có 20 căn), bạn có thể phải chuyển sang khu khác hoặc chờ đợt sau.

Quy trình đăng ký — lấy ví dụ cụ thể tại Wajima

1. Xác nhận thời hạn và địa điểm nộp hồ sơ: Tại Wajima, đợt đăng ký (申込登録) nhận hồ sơ từ 11/5 đến hết 10/7/2026 (thứ Sáu). Địa điểm nộp: Tòa thị chính Wajima, văn phòng hỗ trợ Monzen, văn phòng hỗ trợ Machi, trung tâm cộng đồng Nam Shimi, AEON Mall Kahoku, hoặc trụ sở tỉnh Ishikawa. Lưu ý: KHÔNG có đợt đăng ký lần 2 — nếu lỡ hạn 10/7 coi như mất suất đợt này.
2. Chuẩn bị đủ 4 loại giấy tờ bắt buộc: (1) Bản sao giấy chứng nhận thiệt hại 罹災証明書; (2) giấy xác nhận đã hoàn tất phá dỡ nhà, hoặc nếu chưa phá dỡ thì giấy đóng sổ đăng ký bất động sản; (3) giấy tờ hộ khẩu của TẤT CẢ thành viên trong hộ (không được thiếu ai); (4) giấy chứng nhận thu nhập của từng thành viên từ 18 tuổi trở lên.
3. Nộp hồ sơ tại một trong các điểm tiếp nhận: Có thể nộp trực tiếp tại 6 địa điểm nêu trên. Nếu có thắc mắc về giấy tờ hoặc điều kiện, gọi trước cho Phòng Hỗ trợ tái thiết đời sống nạn nhân thiên tai của Wajima, số điện thoại 0768-23-5670.
4. Không tự ý hủy hồ sơ sau khi nộp: Wajima quy định rõ: hồ sơ đã nộp không được hủy, trừ trường hợp bất khả kháng (ví dụ hộ gia đình đã tìm được nơi ở khác ngoài dự kiến, qua đời, hoặc lý do y tế nghiêm trọng). Vì vậy chỉ nộp hồ sơ khi đã chắc chắn muốn vào ở.
5. Chờ kết quả xét duyệt và xếp căn hộ: Sau khi hết hạn nhận hồ sơ, chính quyền địa phương xét theo tiêu chí ưu tiên (số người trong hộ, mức độ khó khăn, thời gian chờ) để phân bổ căn hộ tương ứng với các tòa nhà đang hoặc sắp hoàn thành.

Với thị trấn Noto, quy trình có khác biệt: đăng ký ứng tuyển đợt 1 (bắt đầu từ tháng 6/2026) áp dụng quy trình 2 giai đoạn — nghĩa là sau vòng đăng ký nguyện vọng ban đầu, còn một bước xác nhận/xếp căn hộ cụ thể theo tòa nhà. Vì các tòa hoàn thành theo từng đợt (2027, 2028, 2029), người đăng ký sớm cho các tòa hoàn thành sớm như Ushitsu số 1 hay Matsunami số 1 sẽ có khả năng vào ở sớm hơn.

Chi phí: miễn phí 3 năm đầu, sau đó tính thế nào

Lưu ý thêm: chương trình hỗ trợ đồ điện gia dụng (máy giặt, tủ lạnh, TV, điều hòa) nêu trên áp dụng cho diện nhà ở tỉnh (県営住宅) cấp miễn phí tạm thời, có mốc tiếp nhận đến 31/3/2025 — tức là đợt hỗ trợ này đã đóng, không áp dụng cho các hộ mới đăng ký nhà ở công cộng phục hồi trong năm 2026. Khi chuyển vào nhà ở công cộng phục hồi mới xây, các hộ cần chủ động hỏi phòng phụ trách xem có đợt hỗ trợ tương tự nào đang mở hay không, không nên mặc định áp dụng mức hỗ trợ cũ.

Mẹo thực tế cho người Việt đang ở vùng Noto

• Nếu bạn là thực tập sinh kỹ năng hoặc lao động đặc định đang thuê nhà công ty/nghiệp đoàn bố trí, kiểm tra kỹ xem hộ khẩu (住民票) của bạn có đăng ký đúng địa chỉ tại vùng bị thiệt hại hay không — đây là điều kiện tiên quyết để được xét hồ sơ
• Giấy chứng nhận thu nhập (課税証明書) của người mới sang Nhật dưới 1 năm có thể chưa có dữ liệu thuế đầy đủ; hỏi trước phòng thuế địa phương xem cần bổ sung giấy tờ thay thế nào (ví dụ giấy xác nhận thu nhập từ công ty)
• Nếu tiếng Nhật chưa đủ để đọc hiểu toàn bộ hướng dẫn đăng ký, nên nhờ nghiệp đoàn quản lý (kumiai) hoặc trung tâm hỗ trợ người nước ngoài của tỉnh Ishikawa đi cùng khi nộp hồ sơ, tránh hiểu sai điều kiện hoặc thiếu giấy tờ
• Đừng chờ đến sát hạn chót mới chuẩn bị giấy tờ — riêng việc xin giấy chứng nhận thu nhập và giấy hộ khẩu cho nhiều thành viên có thể mất vài ngày làm việc tại tòa thị chính
• Cảnh giác với các cuộc gọi hoặc người lạ tự xưng là 'đơn vị thi công' đề nghị sửa nhà hoặc làm thủ tục thay — gọi ngay đường dây tư vấn miễn phí chống lừa đảo sửa nhà 'Sumai Mail Dial' của MLIT: 03-3556-5147 để xác minh
• Nếu gia đình bạn đang sơ tán ở tỉnh khác (không còn ở Ishikawa), vẫn có thể đăng ký vì điều kiện không giới hạn nơi cư trú hiện tại — nhưng cần liên hệ trực tiếp phòng phụ trách để xác nhận cách nộp hồ sơ từ xa

Việc cần làm nếu bạn là nạn nhân động đất Noto đang cần nhà ở công cộng

1. Kiểm tra thành phố/thị trấn nơi bạn có hộ khẩu thuộc 9 địa phương nào của Ishikawa (Wajima, Suzu, Noto, Anamizu, Nanao, Shika, Nakanoto, Hakui, Uchinada) hay thuộc Himi (Toyama) để biết lịch trình riêng
2. Xin lại hoặc photo giấy chứng nhận thiệt hại 罹災証明書 — bắt buộc phải ghi mức 'nửa hư hỏng' (半壊) trở lên mới đủ điều kiện
3. Nếu nhà đã phá dỡ: xin giấy xác nhận hoàn tất phá dỡ hoặc giấy đóng sổ đăng ký bất động sản (bản gốc, không phải bản photo thường)
4. Chuẩn bị giấy tờ hộ khẩu (住民票 hoặc tương đương) của TẤT CẢ thành viên trong hộ, không thiếu người nào
5. Xin giấy chứng nhận thu nhập (課税証明書/所得証明書) cho từng thành viên từ 18 tuổi trở lên tại phường/thành phố đang cư trú tạm thời
6. Nếu ở Wajima: nộp hồ sơ đăng ký trước 10/7/2026 (thứ Sáu) — không có đợt 2, không tự ý rút hồ sơ
7. Nếu ở Noto, Nakanoto: theo dõi lịch tuyển đợt tiếp theo vì một số khu vực đã hết suất đợt đầu
8. Gọi trước cho phòng hỗ trợ tái thiết đời sống của địa phương để xác nhận danh sách giấy tờ mới nhất, tránh bị trả hồ sơ do thiếu chứng từ
9. Nếu nghi ngờ có người gọi điện/gõ cửa lừa đảo sửa nhà, liên hệ ngay đường dây 'Sumai Mail Dial' 03-3556-5147
10. Tính toán trước ngân sách cho giai đoạn sau năm thứ 4 khi hết miễn phí tiền thuê 3 năm

Câu hỏi thường gặp

Người đang ở nhà tạm bằng gỗ (木造仮設住宅) có tự động được chuyển sang nhà ở công cộng phục hồi không?

Không. Thành phố Wajima nêu rõ nhà tạm không thể tự động chuyển đổi thành nhà ở công cộng thiên tai — dù đang ở nhà tạm, bạn vẫn phải nộp đơn đăng ký như mọi hộ khác trong đợt 11/5-10/7/2026.

Tiền thuê nhà ở công cộng phục hồi có thực sự miễn phí 3 năm cho mọi hộ không?

Chính sách miễn tiền thuê 3 năm đầu là chủ trương chung của tỉnh Ishikawa, được Thống đốc Yamano Yukiyoshi tái khẳng định sau khi nhậm chức 27/3/2026. Từ năm cư trú thứ 4, tiền thuê bắt đầu tính theo thu nhập hộ và diện tích căn hộ, có thể tăng dần theo từng năm.

Nếu tôi ở Nakanoto và đăng ký trễ thì còn cơ hội không?

Nakanoto quy hoạch 20 căn, tính đến 30/6/2026 còn 2 căn đang tuyển liên tục (随時募集) — nghĩa là vẫn còn cơ hội nhưng số lượng rất hạn chế, nên liên hệ ngay phòng phụ trách của thị trấn để hỏi suất còn trống thực tế.

Nhà ở công cộng phục hồi ở thị trấn Noto khi nào mới có thể dọn vào ở?

Theo quy hoạch, các tòa đầu tiên gồm Ushitsu số 1 (30 căn) và Matsunami số 1 (27 căn) dự kiến hoàn thành năm 2027; đợt tiếp theo gồm Yanagida số 1 (52 căn) hoàn thành năm 2028; toàn bộ 260 căn tại 5 khu vực hoàn tất năm 2029.

Ngoài giấy chứng nhận thiệt hại, tôi cần chuẩn bị thêm gì để không bị từ chối hồ sơ?

Theo hướng dẫn của Wajima, hồ sơ cần đủ 4 loại: bản sao 罹災証明書, giấy xác nhận phá dỡ nhà (hoặc giấy đóng sổ bất động sản), giấy tờ hộ khẩu của toàn bộ thành viên hộ, và giấy chứng nhận thu nhập của từng người từ 18 tuổi trở lên. Thiếu một trong bốn loại này hồ sơ sẽ không được xét.

Bài viết dựa hoàn toàn trên tư liệu đã tra cứu tính đến 06/07/2026 (Tỉnh Ishikawa, Nikkei, Thành phố Wajima, Thị trấn Noto, Thị trấn Nakanoto, MLIT). Vì tiến độ xây dựng và lịch đăng ký thay đổi theo tuần, bạn đọc nên gọi trực tiếp phòng ban phụ trách của thành phố/thị trấn mình trước khi chuẩn bị hồ sơ.