Nhật đề xuất tăng mạnh phí xin tư cách vĩnh trú

Nếu bạn đang có kế hoạch xin vĩnh trú (永住許可) tại Nhật, có một thay đổi không thể bỏ qua: lệ phí nộp hồ sơ sắp tăng gấp nhiều lần so với mức 10.000 yen quen thuộc bấy lâu nay.

Ngày 29/05/2026, Thượng viện Nhật Bản đã thông qua dự luật sửa đổi Luật Kiểm soát xuất nhập cảnh và công nhận tị nạn (出入国管理及び難民認定法), mở đường cho việc nâng trần lệ phí các thủ tục lưu trú — trong đó vĩnh trú là khoản tăng mạnh nhất. Luật được công bố chính thức ngày 05/06/2026 với số hiệu Luật số 32 năm Reiwa 8 (令和8年法律第32号).

Bài viết này tổng hợp chính xác mức tăng, thời điểm dự kiến áp dụng, và những việc người Việt nên làm ngay trong lúc chính sách còn đang ở giai đoạn dự thảo Chính lệnh.

Tóm tắt nhanh

• Ngày 29/05/2026 Quốc hội Nhật thông qua luật cho phép nâng trần lệ phí vĩnh trú từ 10.000 yen lên tối đa 300.000 yen (gấp 30 lần); luật công bố 05/06/2026 (Luật số 32 Reiwa 8)
• Mức thực thu dự kiến theo dự thảo Chính lệnh (03/07/2026): vĩnh trú 200.000 yen, đổi/gia hạn tư cách lưu trú tối đa 75.000 yen — vẫn chưa chính thức, còn phải qua lấy ý kiến công chúng
• Thời điểm áp dụng sớm nhất có thể là tháng 10/2026, chậm nhất 31/03/2027; hiện tại (06/07/2026) phí vẫn là 10.000 yen
• Nichibenren và Đoàn Luật sư Tokyo đã phản đối mức tăng vì cho rằng thiếu rõ ràng pháp lý và gây bất ổn cho người nước ngoài
• Nên đối chiếu Guideline vĩnh trú sửa đổi 24/02/2026 song song với việc theo dõi lệ phí mới khi chuẩn bị hồ sơ

Chuyện gì đang xảy ra: từ 10.000 yen lên 200.000-300.000 yen

• Thông tin xác minh: 06/07/2026
• Luật gốc thông qua: 29/05/2026 (Thượng viện)
• Luật công bố: 05/06/2026 — Luật số 32 Reiwa 8 (令和8年法律第32号)
• Dự thảo Chính lệnh mới nhất: 03/07/2026 (3 ngày trước)
• Áp dụng dự kiến sớm nhất: Tháng 10/2026, chậm nhất 31/03/2027

Ngày 29/05/2026, Quốc hội Nhật Bản (qua Thượng viện) đã thông qua dự luật sửa đổi Luật Kiểm soát xuất nhập cảnh và công nhận tị nạn (出入国管理及び難民認定法). Nội dung cốt lõi: nâng mạnh mức trần lệ phí cho các thủ tục liên quan đến tư cách lưu trú, trong đó xin phép vĩnh trú (永住許可) là khoản bị tăng nhiều nhất. Luật được công bố ngày 05/06/2026, số hiệu Luật số 32 năm Reiwa 8.

Theo Jiji.com, mức trần lệ phí cho hồ sơ vĩnh trú được luật mới cho phép nâng từ 10.000 yen hiện hành lên tối đa 300.000 yen — tức gấp 30 lần. Với thủ tục đổi hoặc gia hạn tư cách lưu trú (không phải vĩnh trú), mức trần được nâng từ 10.000 yen lên tối đa 100.000 yen, gấp 10 lần.

Đây không phải lần đầu Nhật Bản điều chỉnh phí thủ tục lưu trú. Trước đó, một đợt cải cách (không bao gồm vĩnh trú) đã áp dụng từ 01/04/2025 theo Nghị định thi hành Luật xuất nhập cảnh sửa đổi — được xem như bước đệm pháp lý chuẩn bị cho đợt tăng mạnh lần này.

Con số cụ thể: 200.000 yen cho vĩnh trú, 75.000 yen cho gia hạn tư cách

Sau khi luật khung được thông qua, Cục xuất nhập cảnh và lưu trú Nhật Bản (出入国在留管理庁) bắt đầu công bố các con số cụ thể hơn qua từng mốc thời gian:

Căn cứ mà Cục xuất nhập cảnh đưa ra cho con số 200.000 yen không phải tùy tiện: theo moj.go.jp/isa, chi phí thực tế để thẩm tra một hồ sơ vĩnh trú — tính theo thời gian thẩm tra tiêu chuẩn, chi phí nhân sự cán bộ thẩm tra, và chi phí xây dựng/vận hành hệ thống quản lý hồ sơ — được ước tính vào khoảng 200.000 yen mỗi hồ sơ. Nói cách khác, cơ quan này lập luận rằng mức phí mới phản ánh đúng chi phí xử lý, thay vì mức 10.000 yen mang tính tượng trưng như trước.

Quy trình từ luật khung đến khi phí mới thực sự áp dụng

1. Luật khung được thông qua và công bố (Đã hoàn tất): 29/05/2026 Thượng viện thông qua; 05/06/2026 công bố chính thức là Luật số 32 Reiwa 8. Luật chỉ nâng TRẦN lệ phí, chưa quy định mức thu cụ thể.
2. Cục xuất nhập cảnh công bố phương án lệ phí dự kiến (Đã hoàn tất): 24/06/2026, Cục xuất nhập cảnh và lưu trú công bố phương án: vĩnh trú tăng lên 200.000 yen. Đây là bước đưa ra con số cụ thể đầu tiên sau luật khung.
3. Hoàn thiện dự thảo Chính lệnh (政令案) (Đã hoàn tất — 3 ngày trước thời điểm bài viết): 03/07/2026, Cục xuất nhập cảnh hoàn thiện dự thảo Chính lệnh: vĩnh trú 200.000 yen, đổi/gia hạn tư cách lưu trú tối đa 75.000 yen tùy thời hạn được cấp.
4. Lấy ý kiến công chúng (パブリック・コメント) (Đang/sắp diễn ra — chưa có ngày kết thúc cụ thể được công bố): Cục xuất nhập cảnh tổ chức thủ tục lấy ý kiến công chúng đối với dự thảo sửa đổi Nghị định thi hành Luật xuất nhập cảnh trước khi chốt mức phí chính thức. Đây là bước bắt buộc theo quy trình lập pháp hành chính Nhật Bản.
5. Ban hành Chính lệnh chính thức (Chưa có lịch cụ thể): Sau khi tổng hợp ý kiến công chúng, Nội các ban hành Chính lệnh chính thức quy định mức phí cụ thể, chốt ngày có hiệu lực.
6. Áp dụng mức phí mới (Dự kiến sớm nhất 10/2026, chậm nhất 31/03/2027): Điều khoản sửa đổi Điều 67 Luật xuất nhập cảnh có hiệu lực vào ngày do Chính lệnh quy định, trong khoảng thời gian đến hết 31/03/2027. Cục xuất nhập cảnh dự kiến, nếu thuận lợi, có thể áp dụng sớm nhất từ tháng 10/2026.

Vì sao có tranh cãi: giới luật sư Nhật lên tiếng phản đối

Không phải ai cũng đồng tình với mức tăng này. Liên đoàn Luật sư Nhật Bản (日本弁護士連合会 — Nichibenren) đã ra tuyên bố của Chủ tịch vào ngày 30/03/2026, trước cả khi luật được Thượng viện thông qua, để phản đối việc tăng lệ phí quá mức. Lập luận chính của Nichibenren là dự luật vi phạm nguyên tắc rõ ràng của pháp luật (mức phí cụ thể bị đẩy hết sang văn bản dưới luật là Chính lệnh, thay vì quy định ngay trong luật), đồng thời có thể gây bất ổn cho tư cách lưu trú của người nước ngoài đang sinh sống tại Nhật — đặc biệt là nhóm thu nhập thấp có thể gặp khó khăn khi phải trả một khoản phí lớn gấp 20 lần chỉ để nộp hồ sơ, chưa kể khả năng hồ sơ bị từ chối.

Đoàn Luật sư Tokyo (東京弁護士会) cũng ra tuyên bố riêng của Chủ tịch, bày tỏ quan điểm phản đối tương tự và yêu cầu Quốc hội, Chính phủ thẩm định thận trọng hơn trước khi áp dụng mức tăng.

Với người Việt đang sinh sống tại Nhật, ý nghĩa thực tế của các tuyên bố này là: mức phí 200.000 yen hiện tại chưa phải điểm dừng cuối cùng. Quá trình lấy ý kiến công chúng sắp tới có thể là cơ hội để mức phí được điều chỉnh, dù khả năng thay đổi lớn là không cao vì luật khung (cho phép trần đến 300.000 yen) đã được thông qua.

Ai bị ảnh hưởng và nên làm gì lúc này

Nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất là người Việt đã đủ điều kiện xin vĩnh trú (thường là sau 10 năm cư trú liên tục, trong đó có ít nhất 5 năm làm việc với tư cách lưu trú lao động, hoặc các trường hợp rút ngắn theo diện kết hôn với người Nhật, có đóng góp đặc biệt, v.v.) nhưng chưa nộp hồ sơ. Đây cũng là nhóm nên hành động sớm nhất.

• Người đã đủ điều kiện, hồ sơ đã hoàn thiện (giấy chứng nhận nộp thuế, giấy chứng nhận đóng bảo hiểm hưu trí/y tế đầy đủ, giấy tờ chứng minh thu nhập ổn định): nên cân nhắc nộp trong tháng 7-9/2026 để còn áp dụng mức 10.000 yen
• Người đang trong quá trình chuẩn bị nhưng còn thiếu điều kiện (ví dụ chưa đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội, còn nợ thuế thị dân): không nên nộp vội — hồ sơ không đạt vẫn mất phí và mất thời gian chờ xét duyệt (thường 4-10 tháng), rủi ro rơi vào giai đoạn phí mới còn cao hơn
• Người đang làm hồ sơ đổi/gia hạn tư cách lưu trú thông thường (không phải vĩnh trú): cũng cần lưu ý mức tăng song song lên tối đa 75.000 yen, dù mức này thấp hơn nhiều so với vĩnh trú
• Người dùng dịch vụ hành chính thư sĩ (行政書士 - gyoseishoshi) để làm hồ sơ: nên hỏi rõ văn phòng đã cập nhật Guideline vĩnh trú sửa đổi 24/02/2026 và theo dõi tin tức lệ phí mới hay chưa, vì phí dịch vụ tư vấn cộng thêm phí nộp hồ sơ có thể là khoản chi không nhỏ nếu tăng gấp 20 lần

Một điểm quan trọng khác cần lưu ý song song với chuyện lệ phí: Guideline về điều kiện xét duyệt vĩnh trú (永住許可に関するガイドライン) đã được Cục xuất nhập cảnh cập nhật gần nhất vào ngày 24/02/2026. Việc tăng phí không đi kèm nới lỏng điều kiện xét duyệt — ngược lại, các tiêu chí về nghĩa vụ nộp thuế, đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ và đúng hạn vẫn được kiểm tra nghiêm ngặt. Vì vậy, người Việt chuẩn bị hồ sơ cần đối chiếu cả hai yếu tố: điều kiện theo guideline mới VÀ mốc thời gian lệ phí, thay vì chỉ tập trung vào một trong hai.

Lỗi thường gặp khi theo dõi thông tin về đợt tăng phí này

Mẹo thực tế cho người Việt tại Nhật

• Đừng chờ tin tức tiếng Việt dịch lại — theo dõi trực tiếp trang moj.go.jp/isa (mục cải cách lệ phí thủ tục lưu trú) để có thông tin gốc, tránh tam sao thất bản
• Nếu hồ sơ đã đủ điều kiện, ưu tiên hoàn thiện và nộp trong quý 3/2026 (tháng 7-9) — đây là cửa sổ thời gian còn áp dụng mức 10.000 yen với xác suất cao nhất
• Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh: giấy nộp thuế thị dân (住民税) 3-5 năm gần nhất không nợ, giấy xác nhận đóng bảo hiểm hưu trí (年金) và bảo hiểm y tế (健康保険/国民健康保険) đầy đủ, đúng hạn — đây là điểm bị soi kỹ nhất theo guideline 24/02/2026
• Nếu không kịp nộp trước khi phí tăng, hãy chuẩn bị tâm lý và tài chính cho mức 200.000 yen (tương đương khoảng 1,3-1,4 triệu VNĐ ở tỷ giá phổ biến cuối 2026, tùy biến động tỷ giá thực tế)
• Với gia đình có nhiều thành viên cùng xin vĩnh trú (vợ/chồng, con cái), khoản phí tăng thêm sẽ nhân theo số hồ sơ — đây là yếu tố cần tính vào kế hoạch tài chính gia đình nếu định nộp hồ sơ theo nhóm
• Theo dõi thêm thông báo lấy ý kiến công chúng (パブリック・コメント) nếu muốn gửi ý kiến phản hồi — đây là kênh chính thức duy nhất để công dân, kể cả người nước ngoài, có thể góp ý trước khi chính lệnh được chốt

Việc cần làm ngay nếu bạn đang chuẩn bị hồ sơ vĩnh trú

1. Kiểm tra lại toàn bộ điều kiện thường trú theo Guideline sửa đổi 24/02/2026 trước khi nộp, đừng chỉ dựa vào bản cũ đã đọc từ trước
2. Nếu hồ sơ đã đủ điều kiện và đầy đủ giấy tờ, cân nhắc nộp ngay trong tháng 7-9/2026 để còn kịp mức phí 10.000 yen hiện hành
3. Theo dõi trang moj.go.jp/isa mục cải cách lệ phí thủ tục lưu trú để biết thời điểm chính lệnh chính thức được ban hành
4. Nếu đang làm hồ sơ đổi/gia hạn tư cách lưu trú (không phải vĩnh trú), cũng nên lưu ý mốc phí mới tối đa 75.000 yen dự kiến song song
5. Chuẩn bị sẵn quỹ dự phòng 200.000 yen nếu hồ sơ có khả năng phải nộp sau thời điểm luật mới có hiệu lực (sớm nhất tháng 10/2026)
6. Giữ lại biên lai/tem thu nhập (収入印紙) đã mua và biên nhận nộp hồ sơ tại Cục xuất nhập cảnh để đối chiếu nếu có tranh chấp về mức phí áp dụng
7. Nếu dùng dịch vụ hành chính thư sĩ (gyoseishoshi), hỏi rõ họ đã cập nhật mức phí và guideline mới chưa trước khi ký hợp đồng

Câu hỏi thường gặp

Lệ phí xin vĩnh trú tăng lên bao nhiêu so với hiện tại?

Hiện tại lệ phí xin vĩnh trú là 10.000 yen (mua tem thu nhập/収入印紙). Theo dự thảo chính lệnh mà Cục xuất nhập cảnh hoàn thiện ngày 03/07/2026, mức phí mới dự kiến ấn định ở 200.000 yen — tức gấp 20 lần. Mức trần pháp lý tối đa mà Luật sửa đổi cho phép là 300.000 yen (gấp 30 lần), nhưng mức thực thu cụ thể do Chính lệnh quy định thấp hơn trần này.

Khi nào mức phí mới chính thức áp dụng?

Điều khoản sửa đổi Điều 67 Luật xuất nhập cảnh có hiệu lực vào ngày do Chính lệnh quy định, chậm nhất là 31/03/2027. Cục xuất nhập cảnh dự kiến, nếu quá trình lấy ý kiến công chúng (public comment) và ban hành Chính lệnh thuận lợi, có thể áp dụng sớm nhất từ tháng 10/2026. Đến ngày 06/07/2026, chưa có Chính lệnh chính thức được công bố, mọi con số vẫn ở dạng dự thảo.

Tôi có nên nộp hồ sơ vĩnh trú ngay bây giờ để tránh phí mới không?

Nếu hồ sơ của bạn đã đủ điều kiện theo Guideline vĩnh trú (sửa đổi 24/02/2026) và giấy tờ đã hoàn thiện, việc nộp sớm trong lúc mức phí còn là 10.000 yen là hợp lý về mặt chi phí. Tuy nhiên đừng nộp vội khi hồ sơ chưa đủ điều kiện — bị từ chối vẫn mất phí và mất thời gian, trong khi cơ hội nộp lại có thể rơi vào giai đoạn phí đã tăng.

Lệ phí đổi hoặc gia hạn tư cách lưu trú (không phải vĩnh trú) có tăng không?

Có. Mức trần pháp lý cho thủ tục đổi/gia hạn tư cách lưu trú được nâng từ 10.000 yen lên tối đa 100.000 yen (gấp 10 lần). Theo dự thảo Chính lệnh ngày 03/07/2026, mức thực thu dự kiến tối đa 75.000 yen, tùy theo thời hạn lưu trú được cấp (visa ngắn hạn có thể phí thấp hơn visa dài hạn).

Có ai phản đối việc tăng phí này không, và liệu mức phí có thể bị điều chỉnh giảm?

Có. Liên đoàn Luật sư Nhật Bản (Nichibenren) ra tuyên bố ngày 30/03/2026 và Đoàn Luật sư Tokyo cũng phản đối, cho rằng mức tăng quá lớn và thiếu rõ ràng pháp lý. Cục xuất nhập cảnh vẫn sẽ tổ chức lấy ý kiến công chúng (パブリック・コメント) trước khi chốt mức phí chính thức, nên con số 200.000 yen hiện tại có thể còn thay đổi trong quá trình này.

Bài dựa trên tư liệu tra cứu tính đến 06/07/2026; mức phí 200.000 yên cho vĩnh trú vẫn đang ở dạng dự thảo chính lệnh, cần theo dõi công báo chính thức của Cục xuất nhập cảnh (moj.go.jp/isa) trước khi coi là số liệu cuối cùng.