Để đảm bảo an toàn trước thiên tai tại Nhật, bạn cần chuẩn bị túi đồ khẩn cấp, nắm rõ các tuyến đường và điểm sơ tán gần nhà, đồng thời theo dõi thông tin từ chính quyền địa phương và các ứng dụng cảnh báo chính thức.
Hiểu về các loại thiên tai phổ biến tại Nhật Bản
Nhật Bản nằm trên Vành đai lửa Thái Bình Dương, khiến quốc gia này thường xuyên phải đối mặt với nhiều loại thiên tai, đặc biệt là động đất. Ngoài ra, bão (typhoon), mưa lớn gây lũ lụt và sạt lở đất, sóng thần (tsunami) và đôi khi là núi lửa phun trào cũng là những mối đe dọa thường trực. Chính phủ Nhật Bản đã đầu tư rất lớn vào hệ thống cảnh báo sớm và cơ sở hạ tầng chống chịu thiên tai, nhưng việc mỗi cá nhân chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng ứng phó vẫn là yếu tố then chốt để bảo vệ bản thân và gia đình. Người Việt Nam sinh sống và làm việc tại Nhật cần hiểu rõ đặc điểm của từng loại thiên tai để có phương án chuẩn bị phù hợp.
- Động đất (地震 - jishin): Xảy ra thường xuyên, có thể gây rung lắc mạnh, sập đổ công trình, hỏa hoạn. Cảnh báo sớm J-Alert thường phát ra vài giây trước khi rung chấn mạnh đến.
- Sóng thần (津波 - tsunami): Thường đi kèm sau các trận động đất mạnh dưới đáy biển. Sóng thần có thể di chuyển rất nhanh và gây thiệt hại trên diện rộng ở các khu vực ven biển.
- Bão (台風 - taifū): Xảy ra chủ yếu từ mùa hè đến mùa thu, mang theo gió mạnh và mưa lớn, gây ngập lụt, sạt lở đất và gián đoạn giao thông.
- Mưa lớn và lũ lụt (豪雨・洪水 - gōu/kōzui): Có thể xảy ra bất cứ lúc nào, đặc biệt vào mùa mưa (tsuyu) và mùa bão, dẫn đến ngập úng đô thị, sạt lở đất ở các vùng đồi núi.
- Núi lửa phun trào (火山噴火 - kazanfunka): Dù ít phổ biến hơn, một số vùng tại Nhật Bản vẫn có nguy cơ núi lửa hoạt động, gây ra tro bụi, đá và dòng dung nham.
Chuẩn bị toàn diện trước khi thiên tai xảy ra
Việc chuẩn bị kỹ lưỡng là bước quan trọng nhất để giảm thiểu rủi ro và thiệt hại. Bạn nên dành thời gian tìm hiểu về khu vực mình sinh sống và thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết. Điều này bao gồm việc chuẩn bị một túi đồ khẩn cấp, lập kế hoạch ứng phó cho gia đình và đảm bảo an toàn cho ngôi nhà của bạn.
- Chuẩn bị túi đồ khẩn cấp (非常用持ち出し袋 - hijōyō mochidashibukuro): Nên có đủ đồ dùng cho ít nhất 3 ngày, lý tưởng là 7 ngày. Bao gồm nước uống, lương khô (bánh quy năng lượng, đồ hộp), thuốc men cá nhân, bộ sơ cứu, đài radio chạy pin/quay tay, đèn pin, pin dự phòng, sạc dự phòng, còi, tiền mặt lẻ, bản sao giấy tờ tùy thân (thẻ cư trú Zairyu Card, hộ chiếu), quần áo ấm, khăn tắm nhỏ, khẩu trang, găng tay, bật lửa/diêm, túi rác, đồ dùng vệ sinh cá nhân, và đồ dùng cho trẻ nhỏ/người già nếu có.
- Lập kế hoạch ứng phó cho gia đình: Thảo luận với các thành viên trong gia đình về nơi trú ẩn an toàn trong nhà khi động đất, điểm tập kết bên ngoài nếu phải sơ tán, và cách liên lạc khi điện thoại không hoạt động (ví dụ: sử dụng dịch vụ 災害用伝言ダイヤル 171 hoặc 災害用伝言板).
- Đảm bảo an toàn cho ngôi nhà: Cố định các đồ vật nặng như tủ sách, kệ tivi vào tường để tránh đổ sập khi động đất. Không đặt đồ vật nặng lên cao. Biết vị trí van khóa gas và cầu dao điện chính để ngắt khi cần thiết. Giữ lối thoát hiểm luôn thông thoáng.
- Tìm hiểu thông tin địa phương: Kiểm tra bản đồ nguy hiểm (ハザードマップ - Hazard Map) do chính quyền địa phương cung cấp để biết khu vực bạn có nguy cơ bị động đất, sóng thần, lũ lụt hay sạt lở đất hay không. Nắm rõ vị trí các điểm sơ tán (避難所 - hinanjo) và tuyến đường sơ tán an toàn nhất.
- Cài đặt ứng dụng cảnh báo thiên tai: Các ứng dụng như Yahoo!防災速報 (Yahoo! Bosai Sokuhō), Yurekuru Call (ゆれくるコール) hoặc ứng dụng của NHK News cung cấp cảnh báo động đất, sóng thần, bão và các thông tin khẩn cấp khác bằng tiếng Nhật và đôi khi có hỗ trợ đa ngôn ngữ.
Ứng phó hiệu quả khi thiên tai xảy ra
Khi thiên tai ập đến, việc giữ bình tĩnh và hành động theo đúng hướng dẫn là vô cùng quan trọng. Mỗi loại thiên tai sẽ có những biện pháp ứng phó cụ thể khác nhau.
- Khi có động đất: Nếu đang ở trong nhà, hãy chui xuống gầm bàn hoặc tìm nơi trú ẩn an toàn, tránh xa cửa sổ, kệ sách và các vật dụng có thể rơi. Giữ đầu và cổ. Nếu đang ở ngoài trời, hãy tránh xa các tòa nhà cao tầng, cột điện và cầu vượt. Sau khi rung chấn dừng lại, hãy tắt gas, điện và mở cửa để đảm bảo lối thoát hiểm. Chuẩn bị sẵn sàng sơ tán nếu có cảnh báo sóng thần hoặc hỏa hoạn.
- Khi có cảnh báo sóng thần: Ngay lập tức di chuyển đến vùng đất cao nhất có thể, càng xa bờ biển càng tốt. Không quay lại khu vực ven biển cho đến khi có thông báo an toàn từ chính quyền. Sóng thần có thể đến theo nhiều đợt và đợt sau có thể mạnh hơn đợt trước.
- Khi có bão hoặc mưa lớn: Hạn chế ra ngoài. Cố định các vật dụng ngoài trời có thể bị gió cuốn đi. Theo dõi sát sao các cảnh báo về lũ lụt và sạt lở đất từ chính quyền địa phương. Nếu có lệnh sơ tán, hãy tuân thủ ngay lập tức. Cẩn thận với các khu vực ngập nước và dòng chảy mạnh.
- Theo dõi thông tin chính thức: Luôn theo dõi thông tin từ đài truyền hình NHK (cả TV và radio), trang web của chính quyền địa phương, các ứng dụng cảnh báo và tài khoản Twitter chính thức của các cơ quan phòng chống thiên tai. Thông tin này thường được cập nhật liên tục và đáng tin cậy.
- Liên lạc với người thân: Nếu mạng điện thoại bị quá tải, hãy sử dụng dịch vụ 災害用伝言ダイヤル (Saigaiyō Dengon Dial) số 171 của NTT để ghi âm tin nhắn cho người thân hoặc 災害用伝言板 (Saigaiyō Dengonban) trên internet để đăng tin nhắn văn bản. Các dịch vụ này giúp giảm tải cho mạng lưới điện thoại và cho phép người thân tìm kiếm thông tin của bạn.
Sau thiên tai: Hỗ trợ và phục hồi
Sau khi nguy hiểm trực tiếp qua đi, giai đoạn phục hồi và ổn định cuộc sống là rất quan trọng. Bạn cần tiếp tục theo dõi thông tin, tìm kiếm sự hỗ trợ cần thiết và nếu có thể, hãy giúp đỡ những người xung quanh.
- Tìm kiếm thông tin và hỗ trợ: Đến các điểm sơ tán hoặc trung tâm hỗ trợ địa phương để nhận thông tin về tình hình, nguồn cung cấp thiết yếu, dịch vụ y tế và các hỗ trợ khác từ chính quyền.
- Kiểm tra nhà cửa và tài sản: Cẩn thận kiểm tra nhà cửa xem có hư hại gì không. Nếu có bảo hiểm nhà ở hoặc tài sản, hãy liên hệ với công ty bảo hiểm để được hướng dẫn về thủ tục bồi thường.
- Hỗ trợ cộng đồng: Nếu bạn an toàn và có khả năng, hãy xem xét việc giúp đỡ những người xung quanh, đặc biệt là người già, trẻ em, người khuyết tật hoặc những người gặp khó khăn trong việc di chuyển và tiếp cận thông tin.
- Chăm sóc sức khỏe tinh thần: Thiên tai có thể gây ra căng thẳng và lo lắng. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý nếu bạn cảm thấy cần thiết. Nhiều tổ chức và trung tâm y tế cung cấp dịch vụ tư vấn sau thiên tai.
Câu hỏi thường gặp
Làm thế nào để biết khu vực của tôi có nguy cơ thiên tai gì?
Bạn nên kiểm tra bản đồ nguy hiểm (ハザードマップ - Hazard Map) do chính quyền địa phương (thành phố, quận) cung cấp. Các bản đồ này chi tiết hóa các khu vực có nguy cơ cao về động đất, sóng thần, lũ lụt, sạt lở đất và chỉ ra các điểm sơ tán an toàn gần nhất.
Tôi nên liên lạc với ai nếu cần giúp đỡ khẩn cấp?
Trong trường hợp khẩn cấp về y tế hoặc hỏa hoạn, hãy gọi số 119. Nếu cần cảnh sát, gọi số 110. Trong các tình huống thiên tai lớn, hãy ưu tiên theo dõi hướng dẫn từ chính quyền địa phương và các kênh thông tin chính thức để biết các số điện thoại hoặc điểm hỗ trợ cụ thể.
Có ứng dụng nào giúp tôi nhận cảnh báo thiên tai không?
Có, các ứng dụng phổ biến và hữu ích bao gồm Yahoo!防災速報 (Yahoo! Bosai Sokuhō), Yurekuru Call (ゆれくるコール) và ứng dụng NHK News. Các ứng dụng này cung cấp cảnh báo động đất, sóng thần, bão và các thông tin khẩn cấp khác, giúp bạn phản ứng kịp thời.
