Nghiên cứu Nhật Bản: Khôi phục chức năng não bị mất nhờ điều hòa tự thực

Một nhóm nghiên cứu tại Đại học Tokyo, Nhật Bản, vừa công bố một phát hiện đột phá trên tạp chí khoa học danh tiếng Science của Mỹ. Theo đó, các thí nghiệm trên chuột đã chứng minh khả năng khôi phục chức năng não bị suy giảm thông qua việc điều hòa quá trình tự thực (autophagy) – một cơ chế tái chế tế bào thiết yếu.

Hy vọng mới cho các bệnh thoái hóa thần kinh

Phát hiện này mở ra một tia hy vọng lớn cho những bệnh nhân mắc các bệnh thoái hóa thần kinh như xơ cứng teo cơ một bên (ALS), Alzheimer và Parkinson. Trước đây, các chức năng não đã mất do những căn bệnh này thường được cho là không thể phục hồi. Tuy nhiên, nghiên cứu mới từ Nhật Bản cho thấy khả năng đảo ngược tình trạng suy giảm chức năng, một điều chưa từng có tiền lệ trong y học.

Cơ chế tự thực (Autophagy) và vai trò quan trọng

Autophagy, hay còn gọi là quá trình tự thực, là một chức năng cơ bản duy trì sự sống của tế bào, có vai trò như một hệ thống tái chế nội bào. Nó giúp duy trì sức khỏe tế bào bằng cách phân hủy các thành phần tế bào cũ, hỏng hóc và đặc biệt là tiêu hủy các protein bất thường. Tầm quan trọng của autophagy đã được công nhận với Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2016. Trong các bệnh thoái hóa thần kinh, sự tích tụ của các protein bất thường bên trong tế bào thần kinh được xem là nguyên nhân chính gây ra tổn thương. Tuy nhiên, cho đến nay, giới khoa học vẫn chưa rõ liệu việc loại bỏ các protein bất thường này có thể thực sự khôi phục chức năng đã mất hay không.

Thử nghiệm đột phá trên chuột

Để làm rõ vấn đề này, nhóm nghiên cứu Nhật Bản đã phát triển một loại chuột đặc biệt, cho phép họ kiểm soát có chọn lọc quá trình tự thực bằng thuốc. Khi quá trình tự thực bị ức chế trong bốn tuần, các protein bất thường đã tích tụ bên trong tế bào thần kinh của chuột. Kết quả là, những con chuột này bắt đầu thể hiện sự suy giảm rõ rệt về khả năng vận động, trí nhớ và năng lực học tập, giống như các triệu chứng của bệnh thoái hóa thần kinh. Điều đáng chú ý là khi quá trình tự thực được kích hoạt trở lại, lượng protein bất thường đã giảm đi đáng kể trong bốn tuần tiếp theo. Đồng thời, các chức năng vận động và nhận thức của chuột cũng đã phục hồi hoàn toàn. Nhóm nghiên cứu nhận định rằng những phát hiện này 'cho thấy các tế bào thần kinh có thể sở hữu khả năng phục hồi lớn hơn so với những gì chúng ta từng nghĩ'.

Tiềm năng điều trị trong tương lai

Giáo sư Noboru Mizushima, chuyên gia sinh học tế bào tại Đại học Tokyo và là thành viên của nhóm nghiên cứu, bày tỏ sự lạc quan về kết quả này. Ông cho biết: 'Điều này có thể dẫn đến các phương pháp điều trị giúp khôi phục chức năng đã mất ngay cả khi các triệu chứng đã xuất hiện.' Các bệnh thoái hóa thần kinh không chỉ bao gồm ALS mà còn rất nhiều rối loạn khác như bệnh Alzheimer và các bệnh liên quan đến protein tau bất thường, cũng như bệnh Parkinson. Hiện tại, các phương pháp điều trị chủ yếu chỉ nhằm làm chậm quá trình tiến triển của bệnh chứ không thể khôi phục các chức năng đã mất. Một số báo cáo trước đây cũng đã chỉ ra khả năng autophagy có liên quan đến sự phát triển của các bệnh này.