Nhật Bản bày tỏ quan ngại về chiến dịch của Hoa Kỳ nhằm làm suy yếu Tòa án Hình sự Quốc tế

Tokyo đang theo dõi sát sao với sự lo ngại chiến dịch gây áp lực ngoại giao từ đồng minh thân cận Hoa Kỳ, nhằm hạn chế khả năng hoạt động của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). Động thái này đặt Nhật Bản, một quốc gia ủng hộ mạnh mẽ và là nhà tài trợ lớn nhất của ICC, vào một vị thế ngoại giao phức tạp.

Nhật Bản và lập trường kiên định đối với Tòa án Hình sự Quốc tế

Phát biểu tại một cuộc họp báo thường kỳ, Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara cho biết Nhật Bản đang "theo dõi sát sao với sự quan ngại" về chiến dịch của Hoa Kỳ. Lập trường của Tokyo không phải là điều bất ngờ, bởi từ lâu, Nhật Bản đã luôn là một trong những quốc gia tiên phong trong việc ủng hộ các thể chế quốc tế và luật pháp toàn cầu. Ông Kihara nhấn mạnh rằng Nhật Bản "đặt tầm quan trọng lớn vào việc xóa bỏ và ngăn chặn các tội phạm nghiêm trọng, cũng như duy trì nguyên tắc thượng tôn pháp luật." Với vai trò là một tòa án hình sự quốc tế thường trực, ICC luôn nhận được sự hỗ trợ nhất quán từ Nhật Bản. Đặc biệt, Nhật Bản hiện đang là nhà đóng góp tài chính lớn nhất cho tổ chức này, thể hiện rõ cam kết mạnh mẽ của mình đối với công lý quốc tế. Một điểm đáng chú ý khác là kể từ năm 2024, bà Tomoko Akane, một công dân Nhật Bản, đã đảm nhiệm vị trí Chủ tịch ICC – đây là lần đầu tiên một người Nhật Bản giữ chức vụ quan trọng này tại tổ chức có trụ sở ở The Hague.

Chiến dịch gây áp lực từ Hoa Kỳ: "Không có lựa chọn ngoại giao nào là ngoài giới hạn"

Những tuyên bố của Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio công bố một "chiến dịch sâu rộng nhằm loại bỏ mối đe dọa" mà ông cho rằng ICC đang gây ra đối với chủ quyền của Hoa Kỳ. Theo ông Rubio, trong chiến dịch này, "không có lựa chọn ngoại giao nào là ngoài giới hạn." Các biện pháp tiềm năng có thể bao gồm việc kêu gọi các quốc gia thành viên rút khỏi ICC và tăng cường các lệnh trừng phạt chống lại tổ chức này cùng các cơ quan liên kết. Hoa Kỳ, một quốc gia không phải là thành viên của ICC, cũng có thể kêu gọi các đồng minh và các quốc gia "hưởng lợi" từ ô an ninh của Mỹ bác bỏ "quyền tài phán giả định" của ICC trong việc truy tố các quan chức và quân nhân Hoa Kỳ. Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã chỉ trích ICC vì trước đó đã mở cuộc điều tra về các quân nhân Hoa Kỳ liên quan đến cáo buộc tội ác chiến tranh ở Afghanistan. Gần đây, việc ICC ra lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu liên quan đến chiến dịch quân sự của nước này ở Dải Gaza cũng là một yếu tố khiến Washington tăng cường áp lực lên tòa án quốc tế này.

Vị thế ngoại giao của Tokyo giữa hai đồng minh quan trọng

Đứng giữa một bên là đồng minh thân cận nhất Hoa Kỳ và một bên là thể chế luật pháp quốc tế mà mình ủng hộ mạnh mẽ, Nhật Bản đang phải đối mặt với một tình huống ngoại giao đầy nhạy cảm. Tokyo luôn coi trọng mối quan hệ đồng minh với Washington, vốn là nền tảng cho an ninh và ổn định khu vực. Tuy nhiên, cam kết của Nhật Bản đối với luật pháp quốc tế và các nguyên tắc đa phương cũng không hề lay chuyển. Việc Nhật Bản là nhà tài trợ lớn nhất và có công dân giữ chức Chủ tịch ICC càng làm tăng thêm sự phức tạp trong việc điều hướng tình hình này. Chánh Văn phòng Nội các Kihara khẳng định rằng trong khi cân nhắc các động thái tiếp theo từ phía Hoa Kỳ, Tokyo sẽ giải quyết vấn đề này bằng cách tham vấn chặt chẽ với ICC, các quốc gia thành viên khác của tòa án, cũng như với chính Washington. Điều này thể hiện nỗ lực của Nhật Bản nhằm tìm kiếm một giải pháp cân bằng, vừa duy trì quan hệ đồng minh chiến lược, vừa bảo vệ các giá trị và nguyên tắc mà nước này tin tưởng trên trường quốc tế. Đối với cộng đồng người Việt tại Nhật Bản, việc theo dõi những diễn biến này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về vị thế và vai trò của Nhật Bản trong các vấn đề toàn cầu, cũng như cách quốc gia này cân bằng giữa các mối quan hệ song phương và cam kết đa phương. Đây là một phần của bức tranh lớn hơn về chính sách đối ngoại của đất nước mà chúng ta đang sinh sống và làm việc.