Nhật Bản thành lập cơ quan mới bảo vệ giống cây trồng cao cấp

Nhằm đối phó với tình trạng rò rỉ giống cây trồng cao cấp ra nước ngoài gây thiệt hại kinh tế lớn, Chính phủ Nhật Bản đang gấp rút thành lập một tổ chức chuyên trách mới. Cơ quan này dự kiến đi vào hoạt động ngay trong tháng 8 tới, với sứ mệnh quản lý quyền sở hữu giống cây trồng và chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ nông nghiệp của Nhật Bản trên phạm vi toàn cầu.

Bối cảnh và Quyết định chiến lược

Ngành nông nghiệp Nhật Bản nổi tiếng với các sản phẩm chất lượng cao, mang giá trị thương hiệu và kinh tế vượt trội. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, quốc gia này đã phải đối mặt với thách thức nghiêm trọng từ việc các giống cây trồng quý hiếm, được phát triển qua nhiều năm nghiên cứu, bị tuồn ra nước ngoài và nhân giống, kinh doanh trái phép. Tình trạng này không chỉ gây thất thoát doanh thu đáng kể mà còn làm suy yếu vị thế cạnh tranh của nông sản Nhật Bản trên thị trường quốc tế. Trước thực trạng đó, Chính phủ Nhật Bản, thông qua Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản (MAFF), đã quyết định thành lập một tổ chức mới chuyên trách về quản lý quyền sở hữu giống cây trồng. Tổ chức này sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc giám sát các hoạt động canh tác trái phép ở nước ngoài và tiến hành các hành động pháp lý cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các nhà phát triển giống cây trồng Nhật Bản.

Thiệt hại kinh tế và những vụ việc điển hình

Một cuộc khảo sát do Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản thực hiện vào năm ngoái đã hé lộ những con số đáng lo ngại. Theo đó, có khoảng 50 giống nông sản do Nhật Bản phát triển, bao gồm cả giống cam quýt 'Beni Princess' danh tiếng, bị nghi ngờ đã rò rỉ và được bán trực tuyến mà không có sự cho phép tại các quốc gia như Trung Quốc và Hàn Quốc. Đây chỉ là một phần của vấn đề lớn hơn, từng được biết đến qua vụ việc liên quan đến giống nho Shine Muscat. Giống nho Shine Muscat, một biểu tượng của nông sản cao cấp Nhật Bản, đã bị trồng và bán trái phép ở nhiều quốc gia, trong đó có Trung Quốc và Hàn Quốc. Bộ Nông nghiệp ước tính, nếu các nhà trồng nho Shine Muscat ở Trung Quốc và Hàn Quốc mua hạt giống và cây con thông qua các kênh chính thức, Nhật Bản có thể thu về khoảng 20 tỷ yên (tương đương 123 triệu đô la Mỹ) tiền phí bản quyền mỗi năm. Con số này cho thấy mức độ thiệt hại kinh tế khổng lồ mà Nhật Bản đang phải gánh chịu từ việc thiếu cơ chế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ hiệu quả.

Vai trò và hoạt động của tổ chức mới

Tổ chức mới sẽ được thành lập tại Nhật Bản, quy tụ các chuyên gia am hiểu sâu sắc về quyền sở hữu trí tuệ và cây trồng. Mục tiêu chính là giảm bớt gánh nặng cho các chính quyền địa phương và cá nhân – những chủ thể đã phát triển các giống cây trồng mới – khi họ phải đối mặt với khó khăn trong việc theo đuổi các vụ kiện pháp lý ở nước ngoài do rào cản ngôn ngữ và hạn chế về kiến thức pháp luật. Bên cạnh việc thực thi pháp luật, tổ chức này cũng sẽ chủ động khuyến khích các bên không phải là nhà phát triển giống cây trồng phải xin cấp phép hợp lệ khi sử dụng các giống được bảo hộ ở nước ngoài. Toàn bộ phí cấp phép thu được sẽ được tái đầu tư vào công tác nghiên cứu và phát triển các giống cây trồng mới, tạo ra một chu trình bền vững cho ngành nông nghiệp. Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản cũng đang xem xét các biện pháp bổ sung, như kiểm toán các doanh nghiệp kinh doanh hạt giống và cây con ngay tại Nhật Bản, để ngăn chặn rò rỉ từ gốc. Nhật Bản hy vọng có thể học hỏi kinh nghiệm từ châu Âu, nơi quyền sở hữu giống cây trồng đã được bảo vệ bởi các tổ chức tương tự. Pháp, chẳng hạn, có một tổ chức quản lý quyền lợi cho hơn 300 công ty và tổ chức công, và các mô hình tương tự cũng đang hoạt động hiệu quả ở Tây Ban Nha và Hà Lan.