Vượt qua 'bức tường 18 tuổi': Doanh nghiệp Nhật Bản hỗ trợ phụ huynh có con khuyết tật

Tại Nhật Bản, nhiều bậc phụ huynh đối mặt với thách thức lớn trong việc cân bằng công việc và chăm sóc con cái, đặc biệt là những người có con cần sự hỗ trợ đặc biệt. Các khái niệm như “bức tường sau khi đi học” hay “bức tường 18 tuổi” đã trở thành rào cản khiến nhiều người phải đứng trước nguy cơ nghỉ việc. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều doanh nghiệp đang chủ động triển khai các chính sách linh hoạt để hỗ trợ nhân viên vượt qua những khó khăn này.

Thách thức mang tên “Bức tường 18 tuổi”

Trong hệ thống hỗ trợ xã hội của Nhật Bản, các dịch vụ dành cho trẻ em khuyết tật thường được thiết kế để phù hợp với từng giai đoạn phát triển, đặc biệt là trong độ tuổi đi học bắt buộc. Tuy nhiên, khi trẻ em lớn lên, đặc biệt là sau khi hoàn thành chương trình học phổ thông hoặc đạt đến độ tuổi nhất định (thường là 18 tuổi), sự hỗ trợ từ các dịch vụ công cộng có thể thay đổi đáng kể hoặc giảm bớt. Đây chính là điều mà xã hội Nhật Bản gọi là “bức tường sau khi đi học” hay “bức tường 18 tuổi”. Đối với nhiều bậc cha mẹ, những thay đổi này tạo ra một khoảng trống lớn trong việc sắp xếp thời gian chăm sóc con cái và duy trì công việc. Các dịch vụ như trung tâm chăm sóc sau giờ học (Hōkago-tō Day Service) dù rất hữu ích, nhưng cũng có giới hạn về độ tuổi hoặc thời gian sử dụng. Điều này khiến phụ huynh phải đối mặt với áp lực nặng nề khi tìm kiếm các giải pháp thay thế, dẫn đến nguy cơ phải giảm giờ làm, chuyển đổi công việc, hoặc thậm chí là nghỉ việc để toàn tâm chăm sóc con. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sự nghiệp cá nhân mà còn gây lãng phí nguồn nhân lực quý giá cho xã hội.

Câu chuyện từ một người mẹ kiên cường tại Terumo

Để hiểu rõ hơn về những thách thức này, chúng ta hãy nhìn vào câu chuyện của một phụ nữ 48 tuổi, đang làm việc tại Terumo – một nhà sản xuất thiết bị y tế hàng đầu Nhật Bản, nơi cô phụ trách phát triển phổi nhân tạo. Cô là mẹ của ba người con, trong đó có một người con trai lớn 14 tuổi đang học cấp hai, mắc chứng tự kỷ kèm theo khuyết tật trí tuệ. Mỗi buổi sáng, cô phải đưa con trai lớn đi bộ khoảng 1.5 đến 2 kilômét đến trường vào lúc 7 giờ 40 phút, trước khi bắt đầu ngày làm việc của mình. Buổi chiều, cô phải trở về nhà trước 6 giờ 30 phút để đón con từ trung tâm chăm sóc sau giờ học. Ngoài ra, cô còn có một người con trai đang học lớp 6 và một con gái học lớp 3 cần được chăm sóc. Để có thể vừa làm việc vừa chu toàn việc gia đình, cô đã tận dụng tối đa các chính sách hỗ trợ từ công ty: kết hợp làm việc từ xa (telework) một lần mỗi tuần, làm việc bán thời gian (short-time work) và áp dụng chế độ giờ làm việc linh hoạt (flextime). Con đường sự nghiệp của cô cũng không hề bằng phẳng. Sau khi tốt nghiệp và làm việc tại một công ty sản xuất sản phẩm chăm sóc sức khỏe, cô đã nghỉ việc, theo học sau đại học và từng là một bà nội trợ toàn thời gian. Đến năm 2016, cô bắt đầu làm việc tại Terumo với tư cách nhân viên phái cử và chính thức trở thành nhân viên chính thức vào năm 2021. Với niềm đam mê công việc và mong muốn được cống hiến, cô chia sẻ: “Tôi đã học hỏi rất nhiều. Tôi thực sự muốn được làm việc.”