Ikusei Shuro là hệ thống mới thay thế chương trình thực tập sinh kỹ năng, dự kiến triển khai từ năm 2027. Nó mang lại quyền lợi tốt hơn như khả năng chuyển việc dễ dàng hơn, mức lương công bằng và lộ trình rõ ràng để chuyển đổi sang visa Tokutei Gino, hướng tới cơ hội vĩnh trú tại Nhật.
Ikusei Shuro là gì và vì sao ra đời?
Ikusei Shuro (育成就労), tạm dịch là "Chương trình Đào tạo và Phát triển Kỹ năng", là hệ thống mới được Chính phủ Nhật Bản đề xuất nhằm thay thế Chương trình Thực tập sinh Kỹ năng (TITP - 技能実習制度) hiện hành. Dự kiến có hiệu lực từ năm 2027, Ikusei Shuro ra đời với mục tiêu kép: vừa đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nước ngoài chất lượng cao, vừa giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động nghiêm trọng tại Nhật Bản. Quan trọng hơn, hệ thống này được thiết kế để khắc phục những hạn chế và chỉ trích của TITP, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến quyền lợi người lao động, khả năng chuyển việc và lộ trình định cư. Ikusei Shuro được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường làm việc công bằng, minh bạch và bền vững hơn cho người lao động nước ngoài, trong đó có cộng đồng người Việt.
Những điểm mới cốt lõi của Ikusei Shuro
So với chương trình thực tập sinh kỹ năng cũ, Ikusei Shuro mang đến nhiều cải tiến đáng kể, tập trung vào việc bảo vệ và nâng cao quyền lợi cho người lao động:
- Dễ dàng chuyển đổi công ty: Đây là một trong những thay đổi lớn nhất. Người lao động theo diện Ikusei Shuro sẽ có quyền chuyển đổi công ty trong cùng ngành nghề sau khi đáp ứng một số điều kiện nhất định, chẳng hạn như đã làm việc tại công ty ban đầu từ 1 đến 2 năm (tùy ngành nghề), có trình độ tiếng Nhật tương đương N4 và đạt được một số kỹ năng cơ bản. Điều này giúp giảm thiểu tình trạng bị ràng buộc và tạo điều kiện cho người lao động tìm kiếm môi trường làm việc phù hợp hơn.
- Mức lương công bằng: Theo quy định mới, mức lương của người lao động Ikusei Shuro phải ngang bằng hoặc cao hơn mức lương của người lao động Nhật Bản làm cùng công việc, trong cùng khu vực. Điều này nhằm chấm dứt tình trạng trả lương thấp hơn cho lao động nước ngoài, đảm bảo quyền lợi kinh tế chính đáng.
- Lộ trình rõ ràng tới tư cách Tokutei Gino và vĩnh trú: Ikusei Shuro được định vị là bước đệm đầu tiên dẫn đến tư cách Tokutei Gino (Kỹ năng đặc định) loại 1. Sau khi hoàn thành 3 năm theo diện Ikusei Shuro và đạt các điều kiện cần thiết (như vượt qua kỳ thi năng lực tiếng Nhật và kỹ năng chuyên môn), người lao động có thể chuyển sang visa Tokutei Gino loại 1. Từ Tokutei Gino loại 1, họ có thể tiếp tục chuyển sang Tokutei Gino loại 2 (đối với một số ngành nghề nhất định), mở ra con đường đến cơ hội vĩnh trú tại Nhật Bản.
- Hỗ trợ đào tạo tiếng Nhật và kỹ năng: Chương trình sẽ tăng cường hỗ trợ đào tạo tiếng Nhật và kỹ năng chuyên môn cho người lao động, giúp họ hòa nhập tốt hơn vào xã hội và nâng cao năng lực làm việc.
- Giám sát chặt chẽ hơn: Các tổ chức tiếp nhận và tổ chức quản lý sẽ chịu sự giám sát nghiêm ngặt hơn từ chính phủ để đảm bảo tuân thủ các quy định về quyền lợi lao động và điều kiện làm việc.
Lộ trình và điều kiện tham gia Ikusei Shuro
Chương trình Ikusei Shuro dự kiến sẽ có thời gian lưu trú tối đa là 3 năm. Sau khi hoàn thành chương trình này, người lao động có thể chuyển đổi sang tư cách Tokutei Gino loại 1 nếu đáp ứng các yêu cầu về kỹ năng và tiếng Nhật. Các ngành nghề được chấp nhận trong Ikusei Shuro dự kiến sẽ tương tự như các ngành nghề hiện có trong chương trình Tokutei Gino, bao gồm nông nghiệp, ngư nghiệp, xây dựng, sản xuất thực phẩm và đồ uống, dịch vụ ăn uống, điều dưỡng, chế tạo công nghiệp, v.v. Danh sách cụ thể sẽ được công bố chính thức khi luật được thông qua.
- Thời gian lưu trú: Tối đa 3 năm.
- Điều kiện chuyển đổi công ty (trong 3 năm): Hoàn thành ít nhất 1-2 năm làm việc tại công ty ban đầu (tùy ngành nghề), đạt trình độ tiếng Nhật N4 hoặc tương đương, và vượt qua kỳ thi đánh giá kỹ năng cơ bản.
- Chuyển đổi sang Tokutei Gino loại 1: Sau khi hoàn thành 3 năm Ikusei Shuro, người lao động có thể chuyển sang Tokutei Gino loại 1 nếu vượt qua kỳ thi năng lực tiếng Nhật (thường là N4 hoặc N3 tùy ngành) và kỳ thi đánh giá kỹ năng chuyên môn của ngành nghề đó.
- Giấy tờ cần thiết (dự kiến): Hộ chiếu, thẻ ngoại kiều (Zairyu Card), các chứng chỉ tiếng Nhật và kỹ năng (nếu có), các giấy tờ chứng minh kinh nghiệm làm việc và hợp đồng lao động.
Người Việt cần chuẩn bị gì ngay từ bây giờ?
Đối với cộng đồng người Việt đang có ý định sang Nhật hoặc đang làm việc tại Nhật theo các diện visa khác, việc nắm bắt thông tin và chuẩn bị sớm là vô cùng quan trọng để tận dụng tối đa cơ hội từ Ikusei Shuro:
- Nâng cao trình độ tiếng Nhật: Tiếng Nhật là yếu tố then chốt để thành công tại Nhật Bản, đặc biệt là với yêu cầu N4 để chuyển việc và N3/N4 để chuyển sang Tokutei Gino. Hãy tập trung học và thi các chứng chỉ JLPT hoặc JFT-Basic.
- Trau dồi kỹ năng chuyên môn: Dù bạn đang làm việc trong ngành nào, hãy cố gắng học hỏi và nâng cao tay nghề. Các kỳ thi đánh giá kỹ năng sẽ là điều kiện bắt buộc để chuyển đổi visa.
- Tìm hiểu thông tin chính thức: Theo dõi sát sao các thông báo từ Bộ Tư pháp Nhật Bản (MOJ), Cơ quan Dịch vụ Xuất nhập cảnh (ISA) và các kênh thông tin uy tín để cập nhật những thay đổi và quy định mới nhất về Ikusei Shuro.
- Cẩn trọng với thông tin sai lệch: Tránh tin vào các tin đồn hoặc thông tin không chính xác từ các nguồn không đáng tin cậy. Hãy luôn kiểm tra chéo thông tin với các cơ quan chức năng hoặc tổ chức hỗ trợ người nước ngoài tại Nhật Bản.
- Tham gia các khóa đào tạo: Nếu có cơ hội, hãy tham gia các khóa đào tạo kỹ năng hoặc tiếng Nhật do các tổ chức uy tín cung cấp để chuẩn bị tốt nhất cho các kỳ thi và yêu cầu của chương trình.
Câu hỏi thường gặp
Ikusei Shuro có thay thế hoàn toàn visa Tokutei Gino không?
Không, Ikusei Shuro không thay thế hoàn toàn visa Tokutei Gino. Thay vào đó, nó được thiết kế như một bước đệm, một lộ trình để người lao động nước ngoài có thể chuyển đổi sang Tokutei Gino loại 1 sau khi hoàn thành chương trình 3 năm và đáp ứng các điều kiện cần thiết. Tokutei Gino vẫn sẽ là một loại visa độc lập.
Người đang là thực tập sinh kỹ năng có được chuyển sang Ikusei Shuro không?
Theo các đề xuất hiện tại, người đang là thực tập sinh kỹ năng có thể được chuyển sang hệ thống Ikusei Shuro nếu đáp ứng các điều kiện chuyển đổi. Tuy nhiên, các quy định chi tiết về việc chuyển đổi từ chương trình cũ sang mới vẫn đang được hoàn thiện. Người lao động nên theo dõi thông báo chính thức từ chính phủ Nhật Bản và tham khảo ý kiến từ các tổ chức hỗ trợ để biết thông tin chính xác nhất.
Mức lương tối thiểu cho người lao động Ikusei Shuro là bao nhiêu?
Chương trình Ikusei Shuro quy định mức lương của người lao động phải ngang bằng hoặc cao hơn mức lương của người Nhật làm cùng công việc, trong cùng khu vực. Mức lương tối thiểu cụ thể sẽ phụ thuộc vào quy định lương tối thiểu theo giờ của từng tỉnh/thành phố tại Nhật Bản, không có một con số chung áp dụng cho tất cả. Người lao động cần kiểm tra mức lương tối thiểu của khu vực mình làm việc.
