Trong 14 ngày đầu tiên tại Nhật, bạn cần ưu tiên đến văn phòng hành chính địa phương (Shiyakusho/Kuyakusho) để đăng ký địa chỉ cư trú, bảo hiểm y tế quốc dân và nhận thẻ My Number. Sau đó, hãy mở tài khoản ngân hàng và đăng ký SIM điện thoại để thuận tiện cho sinh hoạt hàng ngày.
1. Hoàn tất thủ tục cư trú và bảo hiểm tại Shiyakusho/Kuyakusho
Ngay sau khi nhập cảnh, thẻ Zairyu (Thẻ cư trú) của bạn sẽ được cấp tại sân bay. Đây là giấy tờ tùy thân quan trọng nhất tại Nhật Bản. Trong vòng 14 ngày kể từ khi có địa chỉ cư trú ổn định, bạn bắt buộc phải đến văn phòng hành chính địa phương (Shiyakusho nếu là thành phố, Kuyakusho nếu là quận) để đăng ký địa chỉ và các thủ tục liên quan. Việc này là yêu cầu pháp lý và sẽ ảnh hưởng đến mọi hoạt động sinh hoạt của bạn sau này.
- Đăng ký địa chỉ cư trú: Mang theo thẻ Zairyu và hộ chiếu. Bạn sẽ điền vào mẫu đơn đăng ký chuyển đến (転入届 – Tennyu Todoke). Sau khi hoàn tất, địa chỉ của bạn sẽ được in ở mặt sau thẻ Zairyu.
- Đăng ký Bảo hiểm Y tế Quốc dân (国民健康保険 – Kokumin Kenko Hoken): Đây là bảo hiểm bắt buộc cho mọi cư dân tại Nhật Bản không thuộc diện bảo hiểm xã hội của công ty. Với bảo hiểm này, bạn chỉ phải chi trả 30% chi phí khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế. Việc đăng ký thường được thực hiện cùng lúc với đăng ký địa chỉ.
- Đăng ký Nenkin (年金 – Chế độ hưu trí quốc dân): Nếu bạn không làm việc cho công ty có bảo hiểm xã hội, bạn sẽ cần đăng ký tham gia Nenkin. Đây là hệ thống hưu trí quốc dân, cũng là một phần bắt buộc. Bạn có thể hỏi nhân viên tại Shiyakusho/Kuyakusho để được hướng dẫn cụ thể.
- Nhận thẻ My Number (マイナンバーカード): Sau khi đăng ký địa chỉ, bạn sẽ nhận được thông báo về số My Number cá nhân qua đường bưu điện (thường sau khoảng 2-3 tuần). Bạn có thể đăng ký làm thẻ My Number vật lý tại Shiyakusho/Kuyakusho sau đó. Thẻ này rất tiện lợi cho các thủ tục hành chính và giao dịch trực tuyến sau này.
2. Mở tài khoản ngân hàng và đăng ký dịch vụ điện thoại
Có tài khoản ngân hàng và số điện thoại là hai yếu tố thiết yếu để bạn hòa nhập cuộc sống tại Nhật Bản. Hầu hết các giao dịch thanh toán, nhận lương, chuyển tiền đều cần tài khoản ngân hàng, và số điện thoại là phương tiện liên lạc cơ bản.
- Mở tài khoản ngân hàng: Một số ngân hàng thân thiện với người nước ngoài và dễ mở tài khoản hơn là Yucho Bank (Japan Post Bank) hoặc Shinsei Bank. Các ngân hàng lớn khác như SMBC, MUFG, Mizuho cũng có thể mở, nhưng có thể yêu cầu bạn đã ở Nhật một thời gian nhất định (thường là 6 tháng) hoặc có khả năng giao tiếp tiếng Nhật tốt. Giấy tờ cần thiết bao gồm thẻ Zairyu (đã có địa chỉ), hộ chiếu, số điện thoại Nhật Bản, và đôi khi là con dấu (hanko) nếu bạn có.
- Đăng ký SIM điện thoại: Bạn có thể chọn giữa các nhà mạng lớn (Docomo, au, Softbank) hoặc các nhà mạng ảo (MVNO) như Rakuten Mobile, UQ Mobile, Y!mobile, Line Mobile. Các MVNO thường có gói cước rẻ hơn và thủ tục đăng ký đơn giản hơn. Bạn cần thẻ Zairyu và tài khoản ngân hàng (hoặc thẻ tín dụng) để đăng ký. Nhiều cửa hàng điện thoại lớn có nhân viên hỗ trợ tiếng Anh hoặc tiếng Việt.
3. Tìm hiểu về giao thông và đi lại
Hệ thống giao thông công cộng ở Nhật Bản rất phát triển và tiện lợi. Việc làm quen với cách di chuyển sẽ giúp bạn dễ dàng hơn trong sinh hoạt và khám phá.
- Mua thẻ IC (Suica, Pasmo, Icoca): Đây là những thẻ điện tử dùng để thanh toán vé tàu, xe buýt, và thậm chí mua sắm tại các cửa hàng tiện lợi. Bạn có thể mua và nạp tiền tại các máy bán vé tự động ở ga tàu.
- Tìm hiểu bản đồ và ứng dụng giao thông: Sử dụng các ứng dụng như Google Maps, Japan Transit Planner (乗り換え案内 – Norikae Annai) hoặc Jorudan để tra cứu tuyến đường, thời gian và chi phí di chuyển. Hãy học cách đọc tên ga và các tuyến tàu chính trong khu vực bạn sống.
- Nắm rõ quy tắc giao thông: Luôn đi bên trái đường, tuân thủ đèn tín hiệu, và nhường đường cho người đi bộ. Nếu bạn có giấy phép lái xe quốc tế, hãy tìm hiểu về quy định chuyển đổi sang giấy phép lái xe Nhật Bản.
4. Các lưu ý quan trọng khác trong những ngày đầu
Ngoài các thủ tục hành chính, việc thích nghi với môi trường sống mới cũng rất quan trọng. Hãy dành thời gian tìm hiểu về văn hóa, quy tắc sinh hoạt và các nguồn hỗ trợ để cuộc sống của bạn tại Nhật được suôn sẻ.
- Quy tắc phân loại rác: Nhật Bản có quy định phân loại rác rất nghiêm ngặt. Hãy tìm hiểu lịch thu gom và cách phân loại rác của khu vực bạn sống (thông tin thường có trên website của Shiyakusho/Kuyakusho hoặc từ chủ nhà/ban quản lý).
- Mua sắm và sinh hoạt: Khám phá các siêu thị địa phương, cửa hàng 100 yên (Daiso, Seria, Can Do) và cửa hàng tiện lợi (konbini) gần nơi bạn ở. Konbini là nơi bạn có thể mua đồ ăn, thức uống, thanh toán hóa đơn, và rút tiền.
- Tìm kiếm cộng đồng người Việt: Tham gia các nhóm cộng đồng người Việt trên mạng xã hội hoặc tại địa phương có thể giúp bạn nhận được nhiều lời khuyên hữu ích, hỗ trợ tinh thần và kết nối bạn bè.
- Học các câu giao tiếp cơ bản: Dù chưa thạo tiếng Nhật, việc học một vài câu chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi và các cụm từ cơ bản khi mua sắm hay hỏi đường sẽ giúp bạn tự tin hơn rất nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có cần đăng ký thẻ My Number ngay lập tức không?
Bạn không cần đăng ký thẻ My Number vật lý ngay lập tức. Sau khi đăng ký địa chỉ tại Shiyakusho/Kuyakusho, bạn sẽ nhận được thông báo về số My Number qua đường bưu điện. Bạn có thể đăng ký làm thẻ vật lý sau đó, khi bạn đã ổn định hơn và có thời gian. Số My Number rất quan trọng, nhưng thẻ vật lý không bắt buộc phải có ngay.
Tôi có thể sử dụng tiền mặt trong bao lâu trước khi mở được tài khoản ngân hàng?
Bạn có thể sử dụng tiền mặt thoải mái trong thời gian đầu. Tuy nhiên, việc mở tài khoản ngân hàng là ưu tiên hàng đầu vì hầu hết các giao dịch lớn (nhận lương, thanh toán hóa đơn điện nước, internet) đều yêu cầu tài khoản ngân hàng. Cố gắng mở tài khoản trong vòng 1-2 tuần đầu tiên sẽ giúp bạn thuận tiện hơn rất nhiều.
Nếu tôi không biết tiếng Nhật thì làm sao để đăng ký các thủ tục?
Nhiều Shiyakusho/Kuyakusho lớn có quầy hỗ trợ người nước ngoài với nhân viên có thể nói tiếng Anh hoặc cung cấp dịch vụ phiên dịch qua điện thoại. Bạn cũng có thể nhờ bạn bè, người thân có kinh nghiệm đi cùng, hoặc tìm đến các trung tâm hỗ trợ người nước ngoài (外国人総合相談窓口 – Gaikokujin Sogo Sodan Madoguchi) để được giúp đỡ. Hãy chuẩn bị sẵn các giấy tờ cần thiết và ghi chú các từ khóa quan trọng bằng tiếng Nhật để việc giao tiếp dễ dàng hơn.
