Doanh nghiệp lớn Nhật lãi kỷ lục 6 năm liên tiếp nhờ AI

Trong lúc nhiều công ty Nhật thông báo tăng lương mùa xuân và tuyển dụng rầm rộ, câu hỏi mà không ít người Việt đang làm việc, du học tại Nhật đặt ra là: cơn sốt AI và bán dẫn đang thực sự mang lại lợi nhuận kỷ lục cho doanh nghiệp Nhật đến mức nào, và điều đó có chuyển hóa thành thu nhập, cơ hội việc làm cho người lao động nước ngoài hay không.

Số liệu công bố trong nửa đầu năm 2026 cho thấy bức tranh không đơn giản: lợi nhuận doanh nghiệp lớn lập kỷ lục năm thứ 6 liên tiếp, nhưng đồng thời lợi nhuận thường xuyên dự báo giảm, đồng yên vẫn yếu, và tăng lương ở doanh nghiệp vừa và nhỏ — nơi phần lớn lao động Việt Nam đang làm việc — lại chậm hơn mức bình quân toàn quốc.

Tóm tắt nhanh

• Doanh nghiệp lớn niêm yết tại Nhật dự kiến đạt lợi nhuận ròng kỷ lục năm thứ 6 liên tiếp trong tài khóa hiện tại (kết thúc 3/2027), SMBC Nikko dự báo tăng 19,3% nhờ nhu cầu chip AI
• Kioxia (chip nhớ NAND) báo lợi nhuận quý 4-6/2026 tăng hơn 47 lần so với cùng kỳ, đạt 869 tỷ yên; Advantest và Kyocera cũng nâng mạnh dự báo nhờ nhu cầu bán dẫn AI
• Tankan tháng 6/2026 của BOJ ghi nhận tâm lý kinh doanh nhóm sản xuất lớn đạt +22 điểm — cao nhất từ 2018 — nhưng lợi nhuận thường xuyên dự báo giảm 6,7% do chi phí nguyên liệu, năng lượng tăng
• Lương lao động Nhật tăng bình quân 5,08% (Shunto 2026, Rengo) — năm thứ 3 liên tiếp vượt 5%, nhưng doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ đạt 4,84%
• Yên tiếp tục yếu (161-162 JPY/USD đầu 7/2026) ảnh hưởng trực tiếp đến sức mua và tiền gửi về Việt Nam của lao động, du học sinh

Vì sao doanh nghiệp Nhật lập kỷ lục lợi nhuận năm thứ 6 liên tiếp

• Thông tin xác minh: 06/07/2026
• Dự báo tăng lợi nhuận (SMBC Nikko, 250 DN lớn): +19,3% tài khóa hiện tại
• Tankan tháng 6/2026 (nhóm sản xuất lớn): +22 điểm, cao nhất từ 2018
• Tăng lương bình quân Shunto 2026 (Rengo): 5,08%
• Tỷ giá USD/JPY đầu tháng 7/2026: khoảng 161-162 yên/USD

Theo Nikkei Asia, các công ty niêm yết lớn của Nhật Bản đang trên đà đạt lợi nhuận ròng kỷ lục năm thứ 6 liên tiếp trong năm tài chính hiện tại — tức tài khóa kết thúc vào tháng 3/2027. Động lực chính không phải tiêu dùng nội địa hay xuất khẩu ô tô như trước, mà là nhu cầu chip bán dẫn phục vụ trung tâm dữ liệu AI tăng vọt trên toàn cầu.

SMBC Nikko Securities dự báo lợi nhuận ròng của 250 doanh nghiệp lớn niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo (Tokyo Stock Exchange, viết tắt TSE) sẽ tăng 19,3% trong tài khóa hiện tại, dẫn đầu bởi nhóm doanh nghiệp liên quan bán dẫn. Các công ty chứng khoán khác đưa ra con số thận trọng hơn: Nomura Securities dự báo 242 doanh nghiệp lớn tăng trung bình 5,9%; Daiwa Securities dự báo 210 doanh nghiệp tăng 5,1%. Sự chênh lệch giữa các dự báo (5,1% đến 19,3%) phản ánh mức độ không chắc chắn về việc đà tăng trưởng từ nhóm bán dẫn/AI có lan rộng ra toàn thị trường hay chỉ tập trung ở một nhóm nhỏ công ty đầu ngành.

• Kioxia — hãng sản xuất chip nhớ NAND flash, một trong những nhà cung cấp linh kiện lưu trữ cho trung tâm dữ liệu AI — công bố tháng 5/2026 dự báo lợi nhuận ròng quý 1 tài khóa (tháng 4-6/2026) tăng hơn 47 lần so với cùng kỳ năm trước, đạt 869 tỷ yên
• Advantest, hãng sản xuất thiết bị kiểm tra chip bán dẫn, nâng dự báo lợi nhuận kinh doanh tài khóa kết thúc tháng 3/2026 thêm 21,4% lên 454 tỷ yên; riêng quý 10-12/2025 lợi nhuận tăng 64% so cùng kỳ, đạt 113,6 tỷ yên, doanh thu lập kỷ lục mới
• Kyocera dự báo nửa đầu tài khóa 2027 (tháng 4-9/2026) doanh thu đạt 1.570 tỷ yên (tăng 33,1%), lợi nhuận kinh doanh 431 tỷ yên (tăng 42,2%)

Nguyên nhân sâu xa nằm ở nhu cầu toàn cầu: theo Hiệp hội Thống kê Thương mại Bán dẫn Thế giới (World Semiconductor Trade Statistics, WSTS), thị trường bán dẫn toàn cầu được dự báo tăng trưởng khoảng 89,9% trong năm 2026, sau khi đã tăng 26,2% năm 2025 — động lực chính là các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới đổ tiền xây trung tâm dữ liệu phục vụ AI, kéo theo nhu cầu chip nhớ, chip xử lý và thiết bị kiểm tra chất lượng chip tăng đột biến.

Nghịch lý: lợi nhuận kỷ lục nhưng biên lợi nhuận chung lại co hẹp

Đây là điểm nhiều người dễ hiểu nhầm khi chỉ đọc tiêu đề. Khảo sát Tankan tháng 6/2026 của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (Bank of Japan, viết tắt BOJ) — một khảo sát định kỳ hàng quý hỏi trực tiếp doanh nghiệp về tình hình kinh doanh — cho thấy hai xu hướng trái chiều cùng tồn tại.

• Chỉ số tâm lý kinh doanh (business sentiment index) của nhóm doanh nghiệp sản xuất lớn đạt +22 điểm, tăng mạnh từ +17 điểm ở quý trước (tháng 3/2026) — đây là mức cao nhất kể từ năm 2018 và vượt xa dự báo thị trường (chỉ kỳ vọng +16 điểm). Đây cũng là quý cải thiện thứ 5 liên tiếp
• Tuy vậy, cùng khảo sát này, doanh nghiệp lớn lại dự báo lợi nhuận thường xuyên (recurring profit — chỉ tiêu đo lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi, chưa tính các khoản bất thường) sẽ giảm 6,7% trong năm tài khóa 2026
• Dù vậy, các doanh nghiệp vẫn lên kế hoạch tăng chi đầu tư vốn (capital expenditure, capex) tới 11,5% trong tài khóa 2026/27

Nói cách khác: doanh nghiệp tin tưởng mạnh vào tương lai dài hạn của AI và bán dẫn (thể hiện qua việc vẫn tăng capex 2 con số), nhưng ngay trước mắt, biên lợi nhuận đang bị chi phí nguyên liệu đầu vào và giá năng lượng tăng bào mòn — một phần do bất ổn địa chính trị ở Trung Đông làm giá dầu và logistics biến động. Đây là lý do vì sao các bản tin tiêu đề nói "lợi nhuận kỷ lục" nhưng thực tế bức tranh nội bộ của nhiều doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ lại không dễ thở như vậy.

Chính phủ Nhật rót ngân sách kỷ lục cho bán dẫn và AI — cơ hội việc làm ở đâu

Ngân sách của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (Ministry of Economy, Trade and Industry, viết tắt METI) cho năm tài khóa 2026, được nội các thông qua ngày 26/12/2025, tăng khoảng 50% so với năm trước, đạt 3.069,3 tỷ yên. Trong đó, riêng phần dành cho bán dẫn tiên tiến và AI là 1.239 tỷ yên — gấp 3,7 lần ngân sách ban đầu của năm trước.

• Khoảng 780 tỷ yên trong số này dành để hỗ trợ Rapidus — dự án sản xuất chip bán dẫn thế hệ mới (tiến trình 2 nanomet) đặt tại thành phố Chitose, tỉnh Hokkaido
• Đây là một trong những khoản đầu tư công nghiệp lớn nhất lịch sử Nhật Bản trong lĩnh vực bán dẫn, nhằm đưa Nhật quay lại vị thế cạnh tranh với Đài Loan (TSMC), Hàn Quốc (Samsung) trong sản xuất chip tiên tiến
• Các dự án quy mô này kéo theo nhu cầu lớn về kỹ sư vận hành nhà máy, kỹ thuật viên bảo trì thiết bị, lao động xây dựng hạ tầng nhà máy — kể cả vị trí cho lao động nước ngoài có tay nghề (kỹ năng đặc định tokutei ginou ngành sản xuất, hoặc kỹ sư diện visa Gijutsu Jinbun Chishiki)

Với người Việt đang cân nhắc chuyển ngành hoặc tìm việc mới, đây là tín hiệu đáng chú ý: các khu vực có nhà máy bán dẫn lớn như Hokkaido (Rapidus), Kumamoto (TSMC Nhật Bản), Mie, Hiroshima đang có nhu cầu tuyển dụng tăng, kèm theo đó là nhu cầu về nhà ở, dịch vụ hỗ trợ lao động nước ngoài tại các khu vực này cũng tăng theo — kéo theo cơ hội cho ngành bất động sản cho thuê, dịch vụ hỗ trợ định cư gần các khu công nghiệp mới.

Tác động thực tế đến túi tiền: lương tăng, cán cân thương mại thặng dư, nhưng yên vẫn yếu

Điểm đáng chú ý là cán cân vãng lai (current account) của Nhật Bản trong tài khóa 2025 đạt thặng dư kỷ lục 34.521,8 tỷ yên, tăng 15,0% so với năm trước — mức cao kỷ lục 3 năm liên tiếp. Theo Bộ Tài chính Nhật Bản (Ministry of Finance, MOF), động lực chính là xuất khẩu bán dẫn tăng mạnh, giúp cán cân thương mại hàng hóa chuyển sang thặng dư lần đầu tiên sau 5 năm. Đây là bằng chứng vĩ mô cho thấy ngành bán dẫn đang thực sự kéo cả nền kinh tế Nhật đi lên, không chỉ là câu chuyện giá cổ phiếu.

Tuy nhiên, đồng yên vẫn giao dịch yếu quanh mức 161-162 yên/USD vào đầu tháng 7/2026, chủ yếu do chênh lệch lãi suất giữa Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và BOJ vẫn còn lớn. Với người Việt tại Nhật, điều này có hai mặt: lương tính bằng yên có thể tăng theo Shunto, nhưng khi quy đổi để gửi về Việt Nam hoặc mua hàng nhập khẩu, sức mua thực tế bị ảnh hưởng bởi tỷ giá bất lợi hơn so với giai đoạn yên mạnh trước đây.

Lỗi thường gặp khi đọc tin tức kiểu này

• Nhầm giữa "lợi nhuận ròng kỷ lục" và "lợi nhuận thường xuyên tăng" — thực tế Tankan cho thấy lợi nhuận thường xuyên dự báo giảm 6,7%, tức phần lớn tăng trưởng lợi nhuận ròng đến từ nhóm hẹp ngành bán dẫn/AI, không lan tỏa đều
• Nhầm giữa "kinh tế vĩ mô tốt" với "công ty tôi chắc chắn cũng tốt" — cần kiểm tra báo cáo tài chính (kessan) của chính công ty mình đang làm, không suy diễn từ tin tức chung chung
• Bỏ qua yếu tố tỷ giá khi tính toán thu nhập thực — lương tăng 5% bằng yên nhưng nếu yên mất giá so với đồng tiền dùng để chi tiêu hoặc gửi về nước, mức tăng thực tế có thể thấp hơn nhiều
• Hoảng loạn bán tháo cổ phiếu/quỹ đầu tư khi thấy Nikkei 225 điều chỉnh giảm đầu tháng 7/2026, trong khi đây chỉ là biến động ngắn hạn sau một đợt tăng nóng, không phải dấu hiệu khủng hoảng có hệ thống

Mẹo thực tế cho người Việt đang sống và làm việc tại Nhật

• Tra cứu website công ty hoặc hỏi phòng nhân sự (jinji-bu) về kết quả đàm phán Shunto nội bộ — không phải công ty nào cũng công khai nhưng đa số công ty niêm yết sẽ có thông cáo báo chí (news release) trên trang IR (Investor Relations)
• Nếu đang làm trong ngành sản xuất, cơ khí chính xác, điện tử — theo dõi tuyển dụng liên quan đến các dự án bán dẫn lớn (Rapidus ở Hokkaido, TSMC Nhật Bản ở Kumamoto) vì đây là khu vực có nhu cầu lao động tăng mạnh, bao gồm cả vị trí kỹ thuật viên và hỗ trợ vận hành
• Với người có tài khoản NISA (chương trình đầu tư miễn thuế của chính phủ Nhật), nên duy trì chiến lược đầu tư định kỳ dài hạn (tsumitate) thay vì phản ứng theo biến động ngắn hạn của Nikkei 225
• Khi gửi tiền về Việt Nam, so sánh tỷ giá giữa các dịch vụ (ngân hàng, Wise, GoRemit, SBI Remit) vì chênh lệch tỷ giá và phí có thể lên tới vài phần trăm, đặc biệt khi yên đang yếu như hiện tại
• Sinh viên, thực tập sinh nên cập nhật thông tin tuyển dụng mùa 2027 sớm — các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng bán dẫn thường công bố kế hoạch tuyển dụng (saiyou keikaku) từ giữa năm trước

Việc người Việt ở Nhật nên làm ngay để tận dụng đợt tăng lương và lợi nhuận doanh nghiệp 2026

1. Kiểm tra kết quả 春闘 (Shunto) của công ty mình — so với mức bình quân 5,08% (Rengo, công bố 14/4/2026) để biết công ty có trả lương tương xứng không
2. Nếu làm ở công ty vừa và nhỏ (mức tăng lương bình quân chỉ 4,84%), chủ động hỏi phòng nhân sự về kế hoạch tăng lương định kỳ (teiki shoukyu) và tăng lương cơ bản (base-up) riêng biệt
3. Theo dõi tỷ giá USD/JPY và VND/JPY trước khi gửi tiền về nước — yên đang yếu (quanh 161-162 JPY/USD đầu tháng 7/2026) nên cân nhắc thời điểm chuyển tiền
4. Nếu đang làm trong ngành liên quan bán dẫn, linh kiện điện tử, sản xuất cho Kioxia/Advantest/Kyocera hoặc chuỗi cung ứng của các hãng này, tìm hiểu cơ hội nội bộ (đào tạo, tăng ca, thưởng theo hiệu quả kinh doanh)
5. Xem xét cơ hội đầu tư cá nhân qua NISA (miễn thuế) nếu đã ổn định tài chính, vì thị trường chứng khoán Nhật đang ở vùng đỉnh lịch sử nhưng cũng biến động mạnh đầu tháng 7/2026
6. Sinh viên/du học sinh nên theo dõi tuyển dụng mùa 2027 (shushoku katsudo) tại các ngành bán dẫn, AI, chip — nhu cầu nhân lực đang tăng theo đà đầu tư capex 11,5%
7. Không vội rút tiền đầu tư hoặc quyết định lớn chỉ dựa trên biến động ngắn hạn của Nikkei 225 đầu tháng 7/2026 — nên tham khảo chuyên gia tài chính được cấp phép nếu cần

Câu hỏi thường gặp

Lợi nhuận doanh nghiệp Nhật tăng kỷ lục thì người lao động Việt ở Nhật được lợi gì trực tiếp?

Lợi ích rõ nhất là đàm phán lương mùa xuân (Shunto). Kết quả tổng hợp lần 4 ngày 14/4/2026 của Rengo cho thấy mức tăng lương bình quân đạt 5,08% — năm thứ 3 liên tiếp vượt 5%. Nếu công ty bạn thuộc nhóm hưởng lợi từ AI/bán dẫn (như chuỗi cung ứng Kioxia, Advantest, Kyocera), khả năng được tăng lương cơ bản (base-up) cao hơn mức bình quân. Tuy nhiên đây là số liệu tổng hợp toàn quốc, không phải mọi công ty đều áp dụng như nhau — cần kiểm tra thông báo nội bộ (shain e no tsuchi) của chính công ty mình.

Vì sao lợi nhuận doanh nghiệp tăng kỷ lục mà đồng yên vẫn yếu, ảnh hưởng đến việc gửi tiền về Việt Nam?

Lợi nhuận doanh nghiệp tăng chủ yếu đến từ xuất khẩu bán dẫn và chênh lệch lãi suất Fed-BOJ khiến dòng vốn vẫn chảy sang USD, giữ yên ở mức yếu (161-162 JPY/USD đầu tháng 7/2026). Nghịch lý này có lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu (hàng hóa Nhật rẻ hơn khi tính bằng ngoại tệ) nhưng bất lợi cho người lao động khi quy đổi lương sang VND hoặc mua hàng nhập khẩu. Nên theo dõi tỷ giá qua các app như Wise, GoRemit trước khi chuyển tiền lớn.

Tankan là gì và tại sao chỉ số này quan trọng với người Việt đang tìm việc tại Nhật?

Tankan (Ngắn hạn Kinh tế Quan sát, 短観) là khảo sát tâm lý kinh doanh do Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) thực hiện mỗi quý, hỏi trực tiếp doanh nghiệp về tình hình hiện tại và dự báo. Chỉ số +22 điểm của nhóm sản xuất lớn trong kỳ tháng 6/2026 (cao nhất từ 2018) cho thấy doanh nghiệp lớn đang lạc quan và có xu hướng tuyển dụng, đầu tư mở rộng — tín hiệu tốt cho người tìm việc kỹ thuật, đặc biệt ngành bán dẫn, sản xuất, kỹ thuật viên nhà máy.

Rapidus là dự án gì và có liên quan gì đến cơ hội việc làm cho người Việt?

Rapidus là dự án sản xuất chip bán dẫn thế hệ mới (tiến trình 2nm) đặt tại Chitose, Hokkaido, được chính phủ Nhật hỗ trợ khoảng 780 tỷ yên trong ngân sách METI năm tài khóa 2026. Đây là một trong những dự án công nghiệp trọng điểm quốc gia, kéo theo nhu cầu lớn về kỹ sư, kỹ thuật viên vận hành nhà máy, và lao động xây dựng hạ tầng — kể cả thực tập sinh kỹ năng đặc định (tokutei ginou) trong ngành liên quan. Người có nền tảng kỹ thuật điện tử, cơ khí chính xác nên theo dõi tuyển dụng liên quan đến khu vực Hokkaido.

Thị trường chứng khoán Nhật biến động mạnh đầu tháng 7/2026 có đáng lo cho người đang đầu tư NISA không?

Nikkei 225 lập đỉnh trên 72.300 điểm trong tháng 6/2026 rồi điều chỉnh giảm về khoảng 69.744 điểm đầu tháng 7/2026 — mức giảm khoảng 3-4%, phản ánh lo ngại đầu tư quá mức vào hạ tầng AI chứ chưa phải dấu hiệu khủng hoảng. Với tài khoản NISA (đầu tư dài hạn, miễn thuế), biến động ngắn hạn vài tuần thường không phải lý do để bán tháo. Nếu không chắc chắn, nên tham khảo tư vấn viên tài chính có chứng chỉ (FP - Financial Planner) thay vì tự quyết định dựa trên tin tức thị trường ngắn hạn.

Bài viết dựa trên số liệu công bố chính thức tính đến 06/07/2026 từ Nikkei Asia, Bank of Japan (Tankan tháng 6/2026), METI, Bộ Tài chính Nhật Bản và báo cáo tài chính doanh nghiệp (Kioxia, Advantest, Kyocera). Vì tình hình kinh tế vĩ mô và tỷ giá thay đổi liên tục, độc giả nên đối chiếu thêm với nguồn tin thời sự tại thời điểm đọc, đặc biệt nếu dùng thông tin này để ra quyết định tài chính cá nhân (chuyển tiền, đầu tư NISA, đàm phán lương).