Cơ quan cạnh tranh Nhật Bản điều tra nghi vấn dàn xếp thầu tủ đông lạnh tại Seven-Eleven

Cơ quan Cạnh tranh Công bằng Nhật Bản (JFTC) vừa tiến hành khám xét ba nhà sản xuất thiết bị làm lạnh lớn của quốc gia này. Cuộc điều tra tập trung vào cáo buộc các công ty đã thông đồng dàn xếp đấu thầu các tủ trưng bày đông lạnh và làm mát cho chuỗi cửa hàng tiện lợi khổng lồ Seven-Eleven Japan Co., một hành vi có thể vi phạm nghiêm trọng Luật cấm độc quyền của Nhật Bản. Vụ việc đã gây chú ý lớn trong ngành bán lẻ và sản xuất thiết bị tại Nhật Bản.

Cuộc điều tra chấn động ngành bán lẻ

Theo các nguồn tin thân cận, cuộc khám xét được JFTC thực hiện vào thứ Ba vừa qua, nhắm vào ba công ty hàng đầu trong lĩnh vực sản xuất thiết bị làm lạnh: Fuji Electric Co., SDRS Inc. và Nakano Refrigerators Co. Các công ty này đang bị điều tra vì nghi ngờ đã thông đồng dàn xếp các gói thầu cung cấp tủ trưng bày đông lạnh và làm mát cho các cửa hàng của Seven-Eleven Japan Co. trên khắp cả nước. Đây là một cáo buộc nghiêm trọng, bởi nếu được xác nhận, hành vi này sẽ cấu thành tội vi phạm Luật cấm độc quyền, một trong những đạo luật nền tảng nhằm duy trì môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch tại Nhật Bản. Các tủ trưng bày đông lạnh và làm mát là những thiết bị không thể thiếu trong bất kỳ cửa hàng tiện lợi nào, dùng để chứa đồ uống, thực phẩm đông lạnh, sản phẩm sữa và nhiều mặt hàng khác. Chuỗi Seven-Eleven, với mạng lưới hàng chục nghìn cửa hàng trên toàn quốc, có nhu cầu rất lớn về loại thiết bị này. Các gói thầu thường được tổ chức định kỳ vài năm một lần, theo từng tỉnh thành, và công ty thắng thầu không chỉ chịu trách nhiệm cung cấp thiết bị mà còn cả dịch vụ bảo trì, bảo dưỡng trong suốt thời gian sử dụng.

Tác động tiềm tàng và bối cảnh thị trường

Nghi vấn dàn xếp thầu xoay quanh việc các công ty bị cáo buộc đã thỏa thuận trước về việc phân chia người thắng thầu và phối hợp báo giá, nhằm mục đích loại bỏ cạnh tranh và đẩy giá lên cao. Nếu điều này là đúng, không chỉ Seven-Eleven Japan Co. – đơn vị ký hợp đồng – phải chịu thiệt hại do chi phí cao hơn, mà ngay cả các chủ cửa hàng nhượng quyền (franchise operators) cũng có thể bị ảnh hưởng. Các cửa hàng nhượng quyền thường phải thuê hoặc mua thiết bị từ Seven-Eleven, do đó, giá thiết bị bị đẩy lên cao sẽ trực tiếp làm giảm lợi nhuận của họ, vốn đã phải đối mặt với nhiều áp lực chi phí hoạt động. Bối cảnh thị trường cũng là một yếu tố đáng chú ý. Theo Hiệp hội Công nghiệp Điện lạnh và Điều hòa Nhật Bản, tổng số lượng tủ trưng bày đông lạnh và làm mát được xuất xưởng trong nước vào năm tài chính 2025 là hơn 250.000 chiếc. Tuy nhiên, con số này đã giảm khoảng 17% so với một thập kỷ trước đó, cho thấy thị trường đang có xu hướng thu hẹp. Điều này có thể là động lực khiến các công ty tìm cách duy trì hoặc mở rộng doanh số bằng cách tránh cạnh tranh trực tiếp, dẫn đến hành vi thông đồng. Fuji Electric, một trong ba công ty bị điều tra, công bố trên trang web của mình rằng họ chiếm hơn 40% thị phần tủ trưng bày tại các cửa hàng tiện lợi. Trong khi đó, báo cáo tài chính năm 2024 của Nakano Refrigerators cho thấy các giao dịch với Seven-Eleven Japan chiếm tới khoảng một phần tư tổng doanh thu của công ty, cho thấy mức độ phụ thuộc đáng kể vào chuỗi cửa hàng tiện lợi này.