Luật Phó Thủ đô Nhật Bản được thông qua sát sao: Tham vọng phân tán quyền lực và những tranh cãi

Dự luật liên quan đến “Ý tưởng Phó Thủ đô” của Nhật Bản vừa được Thượng viện thông qua với số phiếu sít sao, chỉ 2 phiếu chênh lệch, chính thức trở thành luật. Đạo luật này đặt mục tiêu xây dựng các khu vực có khả năng thay thế chức năng thủ đô trong trường hợp xảy ra thảm họa quy mô lớn, đồng thời thúc đẩy hình thành các trung tâm kinh tế đa cực, phân tán.

Luật Phó Thủ đô: Bước ngoặt trong chiến lược quốc gia

Vào ngày 24 tháng 7 năm 2026, dự luật quan trọng về “Ý tưởng Phó Thủ đô” đã được thông qua tại phiên họp toàn thể của Thượng viện Nhật Bản. Đây là một động thái đáng chú ý, được đệ trình dưới hình thức luật do các nghị sĩ đề xuất, bởi liên minh cầm quyền gồm Đảng Dân chủ Tự do (LDP) và Đảng Duy tân Nhật Bản (Nippon Ishin no Kai). Với 123 phiếu thuận và 121 phiếu chống, kết quả bỏ phiếu sát nút đã phản ánh sự chia rẽ trong Quốc hội về tầm nhìn chiến lược này. Đạo luật Phó Thủ đô được thiết kế để giải quyết những thách thức lớn mà Nhật Bản phải đối mặt, đặc biệt là nguy cơ tập trung quá mức các chức năng trọng yếu tại Tokyo. Mục tiêu chính là phát triển các khu vực có thể đảm nhận vai trò của thủ đô trong trường hợp Tokyo bị ảnh hưởng bởi thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng như động đất, sóng thần. Đồng thời, luật cũng hướng đến việc tạo ra các trung tâm kinh tế mới, phân tán quyền lực và nguồn lực, nhằm giảm thiểu rủi ro và thúc đẩy sự phát triển cân bằng trên toàn quốc. Các tiêu chí để chỉ định một khu vực là phó thủ đô bao gồm tình hình tập trung dân số và kinh tế, cũng như hệ thống hành chính địa phương như việc thành lập 'khu đặc biệt' (tokubetsu-ku). Để khuyến khích sự phát triển, luật cũng quy định các biện pháp như nới lỏng quy định của nhà nước và ưu đãi thuế nhằm thúc đẩy đầu tư tư nhân.

“Osaka là trọng tâm”: Những tranh cãi không dứt

Tuy nhiên, quá trình thông qua dự luật không hề suôn sẻ và vấp phải nhiều chỉ trích gay gắt từ các đảng đối lập. Trong các phiên tranh luận tại Quốc hội, nhiều nghị sĩ đối lập đã bày tỏ sự hoài nghi, cho rằng đây là một đạo luật được 'thiết kế riêng cho Osaka.' Họ cáo buộc rằng mục đích thực sự của luật không phải là phân tán chức năng thủ đô một cách khách quan, mà là nhằm mang lại lợi ích kinh tế cụ thể cho một thành phố nhất định – ám chỉ Osaka. Đặc biệt, Đảng Duy tân Nhật Bản, một trong những đảng chủ chốt thúc đẩy dự luật này, có tham vọng lớn đối với 'Ý tưởng Đô thị Osaka' (Osaka-to Kōsō). Kế hoạch này bao gồm việc bãi bỏ Thành phố Osaka hiện tại và tái tổ chức thành các khu đặc biệt, tương tự như 23 khu đặc biệt của Tokyo. Đảng Duy tân coi Luật Phó Thủ đô là một 'bước đệm' quan trọng để hiện thực hóa tham vọng này. Các đảng đối lập đã chỉ trích rằng dự luật là 'chiến lược vì lợi ích đảng phái' của Đảng Duy tân, và 'mục tiêu thực sự có lẽ là mang lại hiệu quả kinh tế cho một thành phố cụ thể.' Nhiều ý kiến phản đối cũng chỉ ra rằng dự luật còn 'sơ sài' và 'đầy lỗ hổng.' Ví dụ, liên minh cầm quyền đã không đưa ra được con số cụ thể về chi phí để xây dựng phó thủ đô. Hơn nữa, họ còn trả lời rằng có thể chỉ định phó thủ đô ngay cả trước khi xây dựng các chính sách cơ bản về chức năng cụ thể và cơ chế hoạt động của khu vực này. Trong các phiên điều trần của ủy ban đặc biệt Thượng viện, các chuyên gia cũng đã chỉ ra những vấn đề trong thiết kế hệ thống của luật.