Nghiên cứu Nhật Bản: Vùng khóa động đất rãnh Nankai thay đổi theo thời gian

Một nghiên cứu mới đây từ Nhật Bản đã hé lộ những thông tin quan trọng về “vùng khóa” tại rãnh Nankai, khu vực được dự báo là nguồn gốc của một trận siêu động đất trong tương lai. Phát hiện cho thấy vùng này không cố định mà có sự dịch chuyển theo thời gian, mở ra hướng đi mới trong việc đánh giá rủi ro động đất và sóng thần.

Rãnh Nankai: Mối lo ngại tiềm ẩn và tầm quan trọng của nghiên cứu

Rãnh Nankai là một khu vực địa chất quan trọng nằm ngoài khơi bờ biển phía nam Nhật Bản, nơi mảng kiến tạo Biển Philippines đang hút chìm bên dưới mảng Á-Âu, nơi quần đảo Nhật Bản tọa lạc. Với tốc độ hút chìm khoảng 4 đến 6 cm mỗi năm, khu vực này tích tụ một lượng lớn ứng suất và đã chứng kiến nhiều trận động đất lớn lặp đi lặp lại trong lịch sử, thường cách nhau từ 100 đến 200 năm. Do đó, rãnh Nankai luôn là tâm điểm chú ý của các nhà khoa học và chính quyền Nhật Bản trong công tác phòng chống thiên tai. Việc hiểu rõ hơn về cơ chế hoạt động của rãnh Nankai là chìa khóa để dự đoán và giảm thiểu thiệt hại từ các trận động đất và sóng thần tiềm ẩn. Một nhóm nghiên cứu uy tín, bao gồm các thành viên từ Viện Khoa học Công nghiệp thuộc Đại học Tokyo và Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Nhật Bản, đã công bố những phát hiện mới nhất về khu vực này, mang lại cái nhìn sâu sắc hơn về nguy cơ địa chấn.

Giải mã “vùng khóa” và phương pháp nghiên cứu tiên tiến

“Vùng khóa” (locked zone) là thuật ngữ chỉ những khu vực nơi hai mảng kiến tạo bị kẹt chặt vào nhau, không thể trượt qua nhau một cách trơn tru. Tại đây, ứng suất liên tục tích tụ cho đến khi đạt đến ngưỡng giới hạn và được giải phóng đột ngột dưới dạng động đất. Đây được coi là yếu tố then chốt để hiểu về tiềm năng của một trận siêu động đất trong tương lai. Để làm rõ hơn về đặc tính của vùng khóa tại rãnh Nankai, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích chi tiết dữ liệu biến dạng vỏ Trái Đất thu thập từ đáy biển và trên đất liền trong giai đoạn từ năm 2013 đến 2023. Bằng cách tính toán mức độ chậm hơn của chuyển động mảng so với tốc độ trượt thông thường, các nhà khoa học đã ước tính được mức độ khóa của các mảng kiến tạo. Phương pháp này giúp họ vẽ ra một bức tranh động về cách các mảng tương tác với nhau dưới lòng đất.

Phát hiện quan trọng: Vùng khóa không cố định

Kết quả nghiên cứu đã mang lại một phát hiện đáng chú ý: một số khu vực vẫn bị khóa liên tục, trong khi những khu vực khác lại có sự thay đổi theo thời gian. Cụ thể, vùng khóa liên tục kéo dài từ một khu vực cách Kênh Bungo khoảng 50 km cho đến vị trí cách vùng Tokai khoảng 50 km. Mức độ khóa đặc biệt mạnh mẽ được ghi nhận ngoài khơi thành phố Tosa, tỉnh Kochi và ngoài khơi Kênh Kii. Trong khi đó, các khu vực có sự thay đổi theo thời gian lại phân bố rộng rãi trong một dải rộng từ 50 đến 100 km ngoài khơi, nằm ở phía rãnh của các vùng khóa liên tục. Phát hiện này cho thấy rằng cấu trúc đá dọc theo ranh giới mảng của rãnh Nankai có thể đồng nhất hơn so với các khu vực khác, với một cấu trúc đặc trưng trong đó sự khóa xảy ra ở một độ sâu nhất định và ít có khả năng xảy ra ở độ sâu nông hơn. Những dữ liệu về các khu vực bị khóa này là cơ sở để dự đoán rung lắc động đất và sóng thần, và những phát hiện mới có thể dẫn đến việc đánh giá lại các dự báo về siêu động đất trong tương lai, phản ánh tốt hơn tình hình thực tế.