Nhật Bản: Hơn 70% cơ sở lưu trú thiếu nhân lực giữa bùng nổ du lịch

Một báo cáo mới đây của chính phủ Nhật Bản cho thấy hơn 70% các cơ sở lưu trú trên toàn quốc đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng, bất chấp sự bùng nổ của ngành du lịch. Thực trạng này đặt ra thách thức lớn cho nền kinh tế, đồng thời mở ra những suy nghĩ về vai trò của lao động nước ngoài, trong đó có cộng đồng người Việt, trong việc lấp đầy khoảng trống này.

Nỗi lo "khát" nhân lực giữa mùa du lịch đỉnh điểm

Báo cáo thường niên về du lịch, vừa được Nội các Nhật Bản thông qua vào thứ Sáu, đã phác thảo một bức tranh đáng lo ngại về ngành lưu trú. Theo khảo sát được thực hiện từ tháng 12 năm trước đến tháng 1 năm nay trên 522 cơ sở, có tới 72.2% số đơn vị này thừa nhận đang trong tình trạng "thiếu lao động". Đây là một con số cho thấy quy mô của vấn đề, đặc biệt khi ngành du lịch đang trở thành một động lực kinh tế quan trọng của đất nước mặt trời mọc. Tình trạng thiếu hụt này không chỉ đơn thuần là thiếu người mà còn kéo theo nhiều hệ lụy. Báo cáo chỉ ra rằng một trong những thách thức cấp bách nhất là giải quyết áp lực công việc gia tăng đối với nhân viên hiện tại, đặc biệt trong các mùa cao điểm. Điều này có thể dẫn đến một "vòng luẩn quẩn" tiêu cực: khối lượng công việc tăng cao khiến nhiều người rời bỏ công việc, từ đó làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhân lực. Nguyên nhân sâu xa của vấn đề này gắn liền với bối cảnh dân số già hóa nhanh chóng và tỷ lệ sinh giảm của Nhật Bản. Thêm vào đó, các công việc trong lĩnh vực dịch vụ thường có mức lương thấp hơn so với ngành sản xuất, khiến việc thu hút lao động trở nên khó khăn hơn.

Làn sóng du khách và áp lực kép lên ngành lưu trú

Trong những năm gần đây, Nhật Bản đã chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ của lượng khách du lịch quốc tế. Một trong những yếu tố chính thúc đẩy làn sóng này là sự suy yếu của đồng Yên so với các đồng tiền mạnh khác như Đô la Mỹ, khiến chi phí du lịch tại Nhật Bản trở nên phải chăng hơn đối với du khách nước ngoài. Dù những xung đột ở Trung Đông có thể đã phủ bóng đen lên ngành du lịch trong vài tháng gần đây, nhưng nhìn chung, lượng khách quốc tế đến Nhật Bản vẫn đạt mức kỷ lục. Năm 2025, lần đầu tiên số lượng du khách nước ngoài đã vượt mốc 40 triệu lượt, và chi tiêu của họ cũng đạt mức cao chưa từng có. Chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu đầy tham vọng là nâng con số này lên 60 triệu lượt vào năm 2030. Sự bùng nổ du lịch này, dù mang lại nguồn thu lớn và thúc đẩy kinh tế, lại tạo ra áp lực kép lên các cơ sở lưu trú: một mặt, nhu cầu dịch vụ tăng vọt; mặt khác, nguồn cung lao động lại không đủ đáp ứng, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhân sự đã tồn tại.

Giải pháp công nghệ và cơ hội cho người lao động nước ngoài

Trước thực trạng này, báo cáo của chính phủ kêu gọi các nhà điều hành cơ sở lưu trú tăng cường đầu tư vào công nghệ. Các giải pháp như hệ thống tự động hóa check-in, robot phục vụ đồ ăn và các công nghệ khác được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt gánh nặng công việc, nâng cao hiệu quả hoạt động. Báo cáo tin rằng việc nâng cao chất lượng dịch vụ sẽ cải thiện sự hài lòng của khách hàng và tăng doanh thu, từ đó tạo điều kiện để tăng lương cho nhân viên. Mặc dù nổi tiếng với chính sách nhập cư tương đối nghiêm ngặt, Nhật Bản đã và đang dần mở cửa hơn cho lao động nước ngoài để giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực trên nhiều lĩnh vực. Tình hình "khát" nhân lực trong ngành lưu trú hiện nay có thể là một tín hiệu cho thấy nhu cầu tuyển dụng lao động nước ngoài sẽ tiếp tục tăng, đặc biệt trong các công việc dịch vụ. Đối với cộng đồng người Việt tại Nhật Bản, đây có thể là một cơ hội đáng kể. Nhiều người Việt đang làm việc trong các ngành dịch vụ, từ nhà hàng, khách sạn đến dọn dẹp, và nhu cầu cao này có thể mang lại nhiều lựa chọn việc làm hơn, cải thiện điều kiện làm việc hoặc thậm chí mở ra những con đường visa mới trong tương lai. Việc nắm bắt các kỹ năng mới liên quan đến công nghệ và dịch vụ chất lượng cao sẽ giúp người lao động Việt Nam tăng cường khả năng cạnh tranh trong thị trường việc làm đầy tiềm năng này.