Nhật Bản phát hiện khoáng sản đất hiếm dưới đáy biển sâu: Chiến lược tự chủ nguồn cung

Một dự án nghiên cứu của Nhật Bản vừa công bố phát hiện nhiều loại khoáng sản đất hiếm quý giá tại vùng biển sâu ngoài khơi đảo Minamitori, Thái Bình Dương. Phát hiện này mang ý nghĩa chiến lược to lớn, giúp Nhật Bản tiến gần hơn tới mục tiêu tự chủ nguồn cung các vật liệu quan trọng cho ngành công nghiệp công nghệ cao và quốc phòng. Đây là bước tiến quan trọng trong nỗ lực của quốc gia này nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc vào các nguồn cung bên ngoài.

Phát hiện mang tính đột phá và tầm quan trọng của đất hiếm

Theo thông báo từ một viện nghiên cứu thuộc chính phủ Nhật Bản vào thứ Sáu vừa qua, các mẫu bùn được thu thập từ đáy biển sâu đã cho thấy sự hiện diện của nhiều loại khoáng sản đất hiếm hạng trung và hạng nặng, vốn là thành phần không thể thiếu trong các sản phẩm công nghệ cao. Cụ thể, các nguyên tố như yttrium, gadolinium và dysprosium chiếm khoảng 54% tổng lượng đất hiếm được chiết xuất từ mẫu bùn. Trong khi đó, các nguyên tố đất hiếm hạng nhẹ như neodymium chiếm 46% còn lại. Mặc dù tổng lượng đất hiếm thu thập được từ các mẫu bùn chưa được Cơ quan Khoa học và Công nghệ Biển-Trái đất Nhật Bản (JAMSTEC) công bố, nhưng ông Shoichi Ishii, lãnh đạo dự án thuộc Văn phòng Nội các, nhấn mạnh tại một cuộc họp báo rằng việc tìm thấy yttrium đặc biệt có giá trị, bởi giá trị của nó đã tăng vọt nhanh chóng trên thị trường toàn cầu. Đất hiếm là nhóm các nguyên tố kim loại đóng vai trò tối quan trọng trong việc sản xuất đa dạng các sản phẩm, từ xe điện, chất bán dẫn cho đến thiết bị quốc phòng, là xương sống của nền kinh tế hiện đại.

Vị trí chiến lược và lộ trình khai thác

Khu vực phát hiện khoáng sản nằm ở vùng biển sâu ngoài khơi đảo Minamitori, một hòn đảo xa xôi thuộc Nhật Bản, cách Tokyo khoảng 1.900 km về phía đông nam trên Thái Bình Dương. Đây là khu vực nằm trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản, mang lại quyền chủ động trong việc thăm dò và khai thác tài nguyên. Dự án do Văn phòng Nội các khởi xướng từ năm tài khóa 2018. Vào tháng 1 và 2 năm nay, tàu Chikyu của JAMSTEC đã tiến hành thu thập khoảng 50 tấn bùn từ độ sâu khoảng 5.600 mét xung quanh đảo Minamitori. Dựa trên kết quả khả quan này, nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch thực hiện một thử nghiệm khai thác quy mô đầy đủ trong cùng khu vực, dự kiến kéo dài khoảng một tháng, bắt đầu từ tháng 2 năm 2027. Mục tiêu là thu thập khoảng 350 tấn bùn mỗi ngày. Sau đó, chính phủ sẽ tiến hành đánh giá chi phí và lợi ích của việc công nghiệp hóa quy trình khai thác này trước tháng 3 năm 2028.

Giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong bối cảnh địa chính trị

Nhật Bản từ lâu đã phải đối mặt với thách thức lớn trong việc đa dạng hóa các nhà cung cấp đất hiếm, khi phần lớn nguồn cung hiện tại đến từ Trung Quốc. Trong bối cảnh quan hệ ngoại giao giữa hai nước trở nên căng thẳng, đặc biệt sau những phát biểu của Thủ tướng Sanae Takaichi về cách Nhật Bản có thể phản ứng trong một cuộc khủng hoảng liên quan đến Đài Loan, Trung Quốc đã thắt chặt kiểm soát xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng (có cả ứng dụng dân sự và quân sự) sang Nhật Bản, trong đó có đất hiếm. Điều này càng thúc đẩy Nhật Bản đẩy mạnh nỗ lực tự sản xuất đất hiếm trong nước, không chỉ vì mục tiêu kinh tế mà còn vì an ninh quốc gia. Việc tự chủ nguồn cung các vật liệu quan trọng này sẽ giúp Nhật Bản giảm thiểu rủi ro từ các biến động địa chính trị và đảm bảo sự ổn định cho các ngành công nghiệp mũi nhọn.