Số vụ phá sản doanh nghiệp tại Nhật Bản nửa đầu năm 2026: Vượt mốc 5.000 sau 12 năm

Số vụ phá sản doanh nghiệp tại Nhật Bản trong nửa đầu năm 2026 đã tăng đáng kể, lần đầu tiên vượt mốc 5.000 vụ trong vòng 12 năm qua, cho thấy những thách thức kinh tế ngày càng lớn. Đồng yên suy yếu, lạm phát gia tăng và tình trạng thiếu hụt lao động kéo dài đang tạo áp lực nặng nề lên các doanh nghiệp, đặc biệt là khối vừa và nhỏ.

Số liệu đáng báo động và nguyên nhân cốt lõi

Theo khảo sát mới nhất từ công ty nghiên cứu tín dụng Tokyo Shoko Research, trong sáu tháng đầu năm 2026, Nhật Bản ghi nhận tổng cộng 5.346 vụ phá sản doanh nghiệp với khoản nợ tối thiểu 10 triệu yên (khoảng 62.000 USD). Con số này không chỉ tăng 7.1% so với cùng kỳ năm trước mà còn đánh dấu lần đầu tiên số vụ phá sản vượt ngưỡng 5.000 kể từ năm 2014, một tín hiệu đáng lo ngại về sức khỏe nền kinh tế. Nguyên nhân chính được chỉ ra là sự suy yếu liên tục của đồng yên, khiến chi phí nhập khẩu tăng vọt và đẩy nhanh lạm phát. Điều này trực tiếp gây áp lực lên tài chính của các doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty vừa và nhỏ (SME), vốn ít có khả năng hấp thụ các cú sốc kinh tế. Bên cạnh đó, tình trạng thiếu hụt lao động dai dẳng cũng trở thành một rào cản lớn, làm tăng gánh nặng chi phí nhân sự và vận hành. Một đại diện của Tokyo Shoko Research đã cảnh báo rằng 'tốc độ phá sản có thể sẽ tăng nhanh hơn nữa từ mùa thu tới', cho thấy triển vọng không mấy khả quan trong những tháng cuối năm.

Áp lực đè nặng lên doanh nghiệp vừa và nhỏ

Phân tích sâu hơn về các trường hợp phá sản cho thấy, gánh nặng chủ yếu dồn lên vai các doanh nghiệp quy mô nhỏ. Cụ thể, các công ty có dưới 10 nhân viên chiếm tới 90% tổng số vụ phá sản. Tương tự, gần 80% các doanh nghiệp phá sản có tổng nợ dưới 100 triệu yên. Điều này phản ánh rõ nét sự mong manh của khối doanh nghiệp vừa và nhỏ – xương sống của nền kinh tế Nhật Bản. Những doanh nghiệp này thường có nguồn vốn hạn chế, ít khả năng thương lượng với nhà cung cấp và khó khăn hơn trong việc tìm kiếm nguồn nhân lực thay thế khi chi phí tăng cao. Đối với cộng đồng người Việt tại Nhật Bản, nhiều người đang làm việc hoặc có ý định khởi nghiệp trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tình hình phá sản gia tăng trong nhóm này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội việc làm, sự ổn định thu nhập và thậm chí là khả năng duy trì visa của một bộ phận lao động người Việt.

Khi chi phí tăng cao và thị trường thu hẹp

Các nguyên nhân cụ thể dẫn đến phá sản cũng được làm rõ. Số vụ phá sản do giá cả leo thang đã tăng 27.6% so với cùng kỳ năm trước, đạt 439 trường hợp. Trong khi đó, các vụ phá sản liên quan đến thiếu hụt lao động cũng tăng 37.7%, lên 237 trường hợp. Đáng chú ý, các trường hợp phá sản do chi phí nhân công tăng vọt đã nhảy vọt lên 120 vụ, tăng gấp 2.4 lần. Về ngành nghề, 8 trên 10 lĩnh vực ghi nhận số vụ phá sản tăng. Ngành dịch vụ dẫn đầu với 1.819 trường hợp (tăng 7.2%), tiếp theo là ngành xây dựng với 1.026 trường hợp. Các nhà hàng và nhà bán lẻ thực phẩm đặc biệt chịu ảnh hưởng nặng nề do người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu. Đồng thời, các doanh nghiệp này cũng đang 'chạm ngưỡng giới hạn' trong việc chuyển gánh nặng chi phí gia tăng sang khách hàng thông qua việc tăng giá, theo nhận định của Tokyo Shoko Research.