Trong 30 ngày đầu ở Nhật, bạn cần hoàn tất việc đăng ký địa chỉ, xin Thẻ My Number, tham gia bảo hiểm y tế và lương hưu quốc dân, mở tài khoản ngân hàng và đăng ký điện thoại. Đây là những bước nền tảng để ổn định cuộc sống và tuân thủ pháp luật Nhật Bản.
Tuần đầu tiên: Nhập cảnh và đăng ký cư trú (Ngày 1-7)
Ngay khi đến Nhật, bạn sẽ nhận Thẻ Cư trú (Zairyu Card) tại sân bay – giấy tờ tùy thân quan trọng nhất. Trong vòng 14 ngày, bạn cần đăng ký địa chỉ cư trú với chính quyền địa phương để hợp thức hóa việc sinh sống.
- Tại sân bay: Xuất trình hộ chiếu, Giấy phép lưu trú (COE - Certificate of Eligibility). Nhận Thẻ Cư trú ngay sau thủ tục chụp ảnh, lấy dấu vân tay. Kiểm tra kỹ thông tin. Nếu chưa có địa chỉ cụ thể, mặt sau thẻ sẽ trống, bạn cần điền sau khi đăng ký tại Shiyakusho/Kuyakusho.
- Di chuyển: Sử dụng tàu điện, xe buýt hoặc xe limousine từ sân bay. Mua thẻ IC (Suica, Pasmo, Icoca) ngay tại ga tàu để tiện lợi hơn trong việc di chuyển.
- Đăng ký địa chỉ cư trú: Đến văn phòng hành chính địa phương (Shiyakusho 市役所 hoặc Kuyakusho 区役所) của khu vực bạn sinh sống. Mang theo Thẻ Cư trú và hộ chiếu. Điền mẫu đơn đăng ký chuyển đến (転入届 - Tennyu Todoke). Địa chỉ sẽ được ghi vào mặt sau của Thẻ Cư trú.
Tuần thứ hai: Hoàn tất thủ tục hành chính thiết yếu (Ngày 8-14)
Với địa chỉ cư trú đã xác nhận, bạn cần hoàn tất các thủ tục hành chính cốt lõi để đảm bảo quyền lợi và tuân thủ quy định pháp luật Nhật Bản. Đây là những bước không thể bỏ qua để thiết lập cuộc sống ổn định.
- Xin Thẻ My Number: Sau khi đăng ký địa chỉ, bạn sẽ nhận được một thông báo về My Number (通知カード - Tsūchi Kādo) qua đường bưu điện. Dùng thông báo này để xin cấp Thẻ My Number vật lý (個人番号カード - Kojin Bangō Kādo) tại Shiyakusho/Kuyakusho hoặc qua bưu điện. Thẻ này là giấy tờ tùy thân quan trọng cho các giao dịch thuế, bảo hiểm, ngân hàng.
- Tham gia Bảo hiểm Y tế Quốc dân (国民健康保険 - Kokumin Kenkō Hoken): Đây là bảo hiểm bắt buộc cho người nước ngoài không thuộc diện bảo hiểm xã hội của công ty. Đến quầy Bảo hiểm Y tế tại Shiyakusho/Kuyakusho, mang theo Thẻ Cư trú và Thẻ My Number (hoặc thông báo My Number).
- Tham gia Lương hưu Quốc dân (国民年金 - Kokumin Nenkin): Cũng là một chế độ bắt buộc đối với người từ 20 đến 60 tuổi không tham gia lương hưu của công ty. Đến quầy Lương hưu tại Shiyakusho/Kuyakusho, mang theo Thẻ Cư trú và Thẻ My Number.
- Mở tài khoản ngân hàng: Cần thiết để nhận lương, thanh toán hóa đơn, gửi tiền. Ngân hàng Bưu điện Nhật Bản (Yucho Bank - ゆうちょ銀行) thường dễ mở hơn cho người mới đến. Các ngân hàng lớn khác như MUFG, SMBC, Mizuho có thể yêu cầu bạn đã cư trú tại Nhật trên 6 tháng. Giấy tờ cần thiết: Thẻ Cư trú, Thẻ My Number, con dấu cá nhân (inkan 印鑑) hoặc chữ ký, số điện thoại liên lạc.
Tuần thứ ba: Kết nối và tiện ích cuộc sống (Ngày 15-21)
Sau khi hoàn tất các thủ tục hành chính cơ bản, bạn có thể tập trung vào việc thiết lập các tiện ích cần thiết cho cuộc sống hàng ngày và khám phá môi trường xung quanh.
- Đăng ký dịch vụ điện thoại di động: Có nhiều lựa chọn từ các nhà mạng lớn (Docomo, au, Softbank) đến các nhà mạng giá rẻ (MVNO) như Y!mobile, UQ mobile, Rakuten Mobile, LINE Mobile. Giấy tờ cần thiết: Thẻ Cư trú, Thẻ My Number, tài khoản ngân hàng hoặc thẻ tín dụng để thanh toán.
- Tìm hiểu hệ thống giao thông công cộng: Thẻ IC (Suica, Pasmo, Icoca) là vật bất ly thân khi di chuyển bằng tàu điện hoặc xe buýt. Sử dụng các ứng dụng chỉ đường như Google Maps, Japan Transit Planner (乗り換え案内 - Norikae Annai) để tra cứu tuyến đường và thời gian chính xác.
- Mua sắm nhu yếu phẩm: Các siêu thị lớn (Aeon, Ito-Yokado, Seiyu, Gyomu Super), cửa hàng tiện lợi (konbini) như 7-Eleven, FamilyMart, Lawson, và cửa hàng 100 yên (Daiso, Seria, Can Do) là những nơi bạn sẽ thường xuyên ghé thăm.
Tuần thứ tư: Hòa nhập và chuẩn bị dài hạn (Ngày 22-30)
Những ngày cuối cùng của tháng đầu tiên là thời điểm để bạn củng cố sự hòa nhập, tìm hiểu sâu hơn về văn hóa và chuẩn bị cho những kế hoạch dài hạn hơn tại Nhật Bản.
- Tìm hiểu quy tắc đổ rác: Hệ thống phân loại và thu gom rác ở Nhật Bản rất nghiêm ngặt. Bạn sẽ nhận được lịch và hướng dẫn chi tiết từ Shiyakusho/Kuyakusho hoặc từ người quản lý tòa nhà. Việc tuân thủ là bắt buộc để tránh bị phạt và giữ gìn vệ sinh chung.
- Tìm kiếm việc làm thêm (Arubaito) nếu có nhu cầu: Nếu bạn là du học sinh hoặc có visa cho phép làm thêm, hãy tìm hiểu về các trang web tuyển dụng như Townwork, Baitoru, Indeed Japan. Chuẩn bị sơ yếu lý lịch (履歴書 - Rirekisho) và lưu ý về giới hạn giờ làm việc cho từng loại visa.
- Bắt đầu học tiếng Nhật: Ngay cả những kiến thức cơ bản cũng giúp ích rất nhiều trong cuộc sống hàng ngày. Sử dụng các ứng dụng học tiếng, sách giáo khoa, hoặc tìm các lớp học tiếng Nhật miễn phí/giá rẻ tại các trung tâm cộng đồng địa phương.
- Kết nối với cộng đồng người Việt: Tham gia các nhóm Facebook, diễn đàn trực tuyến của người Việt tại Nhật Bản để nhận được sự hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm bạn bè.
Những lưu ý quan trọng khác
Ngoài các bước trên, có một số điểm nhỏ nhưng quan trọng khác mà bạn nên lưu tâm để cuộc sống tại Nhật diễn ra suôn sẻ hơn.
- Con dấu cá nhân (Inkan): Mặc dù chữ ký được chấp nhận trong nhiều trường hợp, con dấu Inkan vẫn rất phổ biến và đôi khi bắt buộc trong các giao dịch quan trọng như mở tài khoản ngân hàng (tùy ngân hàng), ký hợp đồng thuê nhà. Bạn có thể làm Inkan tại các cửa hàng chuyên dụng hoặc cửa hàng 100 yên.
- Ứng dụng hữu ích: Tải xuống các ứng dụng như Google Translate, ứng dụng ngân hàng của bạn, ứng dụng bản đồ, ứng dụng thời tiết, và các ứng dụng mua sắm trực tuyến (Amazon Japan, Rakuten).
- Giữ gìn giấy tờ: Luôn mang theo Thẻ Cư trú (Zairyu Card) và giữ các giấy tờ quan trọng khác như hộ chiếu, Thẻ My Number ở nơi an toàn. Đây là những giấy tờ không thể thiếu trong nhiều tình huống.
Câu hỏi thường gặp
Có thể mở tài khoản ngân hàng ngay khi vừa đến Nhật không?
Thông thường, các ngân hàng lớn như MUFG, SMBC, Mizuho có thể yêu cầu bạn đã cư trú tại Nhật trên 6 tháng. Tuy nhiên, Ngân hàng Bưu điện Nhật Bản (Yucho Bank) thường dễ dàng hơn cho người nước ngoài mới đến, chỉ cần bạn đã đăng ký địa chỉ cư trú và có Thẻ Cư trú (Zairyu Card) hợp lệ.
Thẻ My Number có bắt buộc không và dùng để làm gì?
Thẻ My Number vật lý không bắt buộc phải có ngay lập tức, nhưng số My Number là bắt buộc. Đây là số định danh cá nhân 12 chữ số dùng cho các thủ tục hành chính về thuế, bảo hiểm xã hội, và các giao dịch quan trọng khác. Việc có thẻ vật lý giúp bạn dễ dàng xác minh danh tính và thực hiện các thủ tục này.
Nếu không biết tiếng Nhật, tôi có thể hoàn thành các thủ tục này không?
Bạn vẫn có thể hoàn thành các thủ tục này dù không thạo tiếng Nhật. Nhiều Shiyakusho/Kuyakusho lớn có quầy hỗ trợ đa ngôn ngữ hoặc cung cấp dịch vụ phiên dịch qua điện thoại. Bạn cũng có thể nhờ bạn bè hoặc người quen hỗ trợ, hoặc sử dụng các ứng dụng dịch thuật trên điện thoại để giao tiếp cơ bản.
