Trong 7 ngày đầu ở Nhật, bạn cần ưu tiên đăng ký địa chỉ tại cơ quan hành chính địa phương, làm bảo hiểm y tế quốc dân, mở tài khoản ngân hàng và mua SIM điện thoại. Đây là những bước nền tảng để bạn hợp pháp hóa và thuận tiện trong sinh hoạt hàng ngày.
Ngày đầu tiên và những việc cơ bản nhất khi đặt chân đến
Những giờ đầu tiên sau khi hạ cánh tại Nhật Bản có thể khá bỡ ngỡ, nhưng việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp bạn vượt qua dễ dàng. Điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh và tuân thủ các quy định nhập cảnh. Sau khi hoàn tất thủ tục hải quan, bạn sẽ nhận được thẻ cư trú Zairyu Card ngay tại sân bay (nếu đủ điều kiện) hoặc sau đó qua đường bưu điện. Đây là giấy tờ tùy thân quan trọng nhất của bạn tại Nhật, hãy luôn mang theo và giữ gìn cẩn thận. Việc đầu tiên cần làm là đảm bảo bạn có thể liên lạc được và tìm đường về chỗ ở.
- Giữ gìn cẩn thận hộ chiếu và thẻ cư trú Zairyu Card: Đây là hai giấy tờ quan trọng nhất, không được làm mất hoặc để quên.
- Liên lạc: Mua SIM điện thoại trả trước hoặc eSIM tại sân bay/cửa hàng tiện lợi (konbini) để có thể gọi điện, nhắn tin và truy cập internet. Một số nhà mạng phổ biến như Docomo, AU, Softbank có các gói dành cho khách du lịch hoặc người mới đến. Nếu không, hãy sử dụng Wi-Fi công cộng hoặc thuê cục phát Wi-Fi.
- Di chuyển từ sân bay về chỗ ở: Tìm hiểu trước các tuyến tàu, xe buýt phù hợp với địa điểm của bạn. Các sân bay lớn như Narita (NRT), Haneda (HND) ở Tokyo hay Kansai (KIX) ở Osaka đều có nhiều lựa chọn di chuyển công cộng hiệu quả. Tránh đi taxi nếu không thực sự cần thiết vì chi phí rất cao.
- Đăng ký địa chỉ tạm trú (nếu có): Nếu bạn đã có địa chỉ cụ thể, hãy ghi nhớ hoặc lưu lại để khai báo khi cần.
Hoàn tất thủ tục hành chính tại địa phương
Trong vòng 14 ngày kể từ ngày nhập cảnh hoặc chuyển đến địa chỉ mới, bạn bắt buộc phải đến cơ quan hành chính địa phương (Shiyakusho 市役所 – Tòa thị chính hoặc Kuyakusho 区役所 – Tòa hành chính quận) để đăng ký địa chỉ. Đây là bước quan trọng nhất để hợp pháp hóa việc cư trú của bạn tại Nhật Bản và là nền tảng cho mọi thủ tục khác.
- Đăng ký địa chỉ chính thức: Mang theo thẻ Zairyu Card và hộ chiếu đến Shiyakusho/Kuyakusho của khu vực bạn sinh sống để làm thủ tục chuyển đến (転入届 – tennyu todoke). Bạn sẽ được cấp một giấy chứng nhận địa chỉ.
- Đăng ký Bảo hiểm Y tế Quốc dân (Kokumin Kenko Hoken 国民健康保険): Đây là bảo hiểm bắt buộc đối với hầu hết người nước ngoài cư trú tại Nhật Bản (trừ những người có bảo hiểm xã hội từ công ty). Bạn sẽ đăng ký cùng lúc với thủ tục địa chỉ tại Shiyakusho/Kuyakusho. Bảo hiểm này chi trả 70% chi phí khám chữa bệnh, giúp giảm gánh nặng tài chính đáng kể.
- Đăng ký Hưu trí Quốc dân (Kokumin Nenkin 国民年金): Nếu bạn là sinh viên, người tự kinh doanh, hoặc không có bảo hiểm hưu trí từ công ty, bạn sẽ cần đăng ký Kokumin Nenkin. Bạn có thể làm thủ tục này tại Shiyakusho/Kuyakusho. Nếu thu nhập thấp, bạn có thể xin miễn giảm hoặc hoãn đóng phí hưu trí.
- Làm thẻ My Number Card (マイナンバーカード): Mặc dù không bắt buộc, My Number Card là một thẻ nhận dạng tiện lợi có thể dùng thay thế Zairyu Card trong một số trường hợp và giúp bạn truy cập các dịch vụ hành chính điện tử. Bạn sẽ nhận được thông báo về mã số My Number qua bưu điện sau khi đăng ký địa chỉ, sau đó có thể làm thẻ tại Shiyakusho/Kuyakusho.
Tài chính và cuộc sống hàng ngày
Việc mở tài khoản ngân hàng là cực kỳ cần thiết để nhận lương, thanh toán hóa đơn và quản lý tài chính. Bên cạnh đó, việc làm quen với các dịch vụ thiết yếu và phương tiện giao thông công cộng sẽ giúp bạn hòa nhập nhanh chóng vào cuộc sống tại Nhật.
- Mở tài khoản ngân hàng: Sau khi có địa chỉ và số điện thoại Nhật, bạn có thể mở tài khoản. Các ngân hàng thân thiện với người nước ngoài bao gồm Yucho Ginko (Japan Post Bank), Shinsei Bank, SMBC Trust Bank. Các ngân hàng lớn khác như MUFG, SMBC, Mizuho cũng chấp nhận, nhưng có thể yêu cầu thời gian cư trú nhất định (thường là 6 tháng). Giấy tờ cần thiết: Zairyu Card, hộ chiếu, số điện thoại Nhật, con dấu (inkan/hanko) hoặc chữ ký, giấy chứng nhận địa chỉ (nếu có).
- Đăng ký các dịch vụ thiết yếu: Nếu bạn thuê nhà riêng, hãy liên hệ với các công ty cung cấp điện, nước, gas để đăng ký dịch vụ. Chủ nhà hoặc công ty quản lý bất động sản thường sẽ hướng dẫn bạn các bước này.
- Mua sắm đồ dùng cần thiết: Ghé thăm các cửa hàng 100-yen (Daiso, Seria, Can Do) để mua đồ dùng sinh hoạt cơ bản với giá phải chăng. Siêu thị địa phương (Aeon, Ito-Yokado, Life, Summit) là nơi lý tưởng để mua thực phẩm và đồ dùng hàng ngày.
- Tìm hiểu về giao thông công cộng: Hệ thống tàu điện (JR, tàu điện ngầm) và xe buýt ở Nhật rất phát triển và đúng giờ. Mua thẻ IC (Suica, Pasmo, Icoca) để thanh toán tiện lợi cho việc đi lại và mua sắm tại các cửa hàng tiện lợi.
Những lỗi người Việt hay gặp và cách tránh
Việc thiếu thông tin hoặc chủ quan có thể dẫn đến những sai lầm không đáng có trong tuần đầu tiên ở Nhật. Nắm rõ các lỗi thường gặp sẽ giúp bạn có sự chuẩn bị tốt hơn và tránh được rắc rối.
- Không đăng ký địa chỉ kịp thời: Đây là lỗi nghiêm trọng nhất. Không đăng ký trong 14 ngày có thể bị phạt hoặc ảnh hưởng đến tình trạng cư trú. Hãy ưu tiên đến Shiyakusho/Kuyakusho ngay khi có thể.
- Chưa làm bảo hiểm y tế: Nhiều người chủ quan cho rằng mình khỏe mạnh nên không cần bảo hiểm. Tuy nhiên, chi phí y tế ở Nhật rất đắt đỏ. Một lần khám thông thường cũng có thể tốn vài nghìn yên. Hãy đăng ký Kokumin Kenko Hoken ngay lập tức để an tâm.
- Không mở tài khoản ngân hàng sớm: Việc này gây khó khăn trong việc nhận lương, thanh toán hóa đơn. Nhiều công ty chỉ trả lương qua tài khoản ngân hàng Nhật. Hãy chuẩn bị giấy tờ cần thiết và mở tài khoản trong vài ngày đầu.
- Bỏ qua việc tìm hiểu văn hóa, quy tắc ứng xử: Nhật Bản có nhiều quy tắc xã giao đặc trưng (ví dụ: quy tắc đổ rác, xếp hàng, không nói chuyện lớn tiếng trên tàu). Việc không tìm hiểu có thể gây hiểu lầm hoặc làm phiền người khác. Hãy tìm hiểu trước hoặc quan sát người xung quanh.
- Tin vào thông tin không chính xác trên mạng xã hội: Luôn kiểm tra thông tin từ các nguồn chính thống (trang web của chính phủ Nhật, Shiyakusho, đại sứ quán) thay vì chỉ dựa vào các nhóm mạng xã hội.
- Không giữ giấy tờ quan trọng cẩn thận: Thẻ Zairyu Card, hộ chiếu, giấy tờ ngân hàng là những thứ không thể thiếu. Hãy luôn cất giữ ở nơi an toàn và chỉ mang theo bản gốc Zairyu Card khi ra ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể dùng thẻ tín dụng/thẻ ghi nợ Việt Nam ở Nhật không?
Bạn có thể dùng thẻ tín dụng/ghi nợ quốc tế (Visa, Mastercard) ở một số cửa hàng lớn, trung tâm thương mại hoặc nhà hàng. Tuy nhiên, nhiều nơi, đặc biệt là các cửa hàng nhỏ, siêu thị địa phương hoặc phương tiện công cộng, chỉ chấp nhận tiền mặt hoặc thẻ IC Nhật. Tốt nhất nên có một ít tiền mặt và mở tài khoản ngân hàng Nhật sớm.
Tôi cần học tiếng Nhật đến mức nào trước khi sang Nhật?
Để thuận tiện cho 7 ngày đầu và cuộc sống sau này, bạn nên có trình độ tiếng Nhật cơ bản (khoảng N5) để có thể giao tiếp những câu đơn giản, đọc hiểu các biển báo, thông báo cơ bản. Điều này sẽ giúp bạn rất nhiều trong việc làm thủ tục hành chính, mua sắm và hỏi đường.
Thẻ cư trú Zairyu Card quan trọng thế nào và tôi có phải mang theo mọi lúc không?
Thẻ Zairyu Card là giấy tờ tùy thân chính của bạn tại Nhật Bản, chứng minh tình trạng cư trú hợp pháp. Theo luật, bạn phải mang theo thẻ này mọi lúc khi ra ngoài. Cảnh sát có quyền yêu cầu bạn xuất trình thẻ bất cứ lúc nào. Việc không mang theo có thể bị phạt hành chính.
