Tuần đầu ở Nhật quyết định rất nhiều thứ về sau: chậm một tờ khai ở tòa thị chính có thể kéo theo phạt tiền, mất bảo hiểm y tế, hoặc rắc rối khi gia hạn visa vài năm sau.
Không phải thủ tục nào cũng rõ ràng ngay từ đầu, đặc biệt là bạn vừa xuống sân bay, chưa quen tiếng Nhật, chưa biết yakuba (tòa thị chính) ở đâu.
Bài này liệt kê chính xác việc gì phải làm trong 14 ngày đầu, làm ở đâu, mang giấy tờ gì, và những thay đổi chính sách 2026 bạn cần biết ngay — bao gồm thẻ cư trú đặc định mới và lệ phí visa sắp tăng.
Tóm tắt nhanh
- Trong vòng 14 ngày kể từ ngày chuyển đến, bạn phải hoàn tất 3 việc cùng lúc tại tòa thị chính: khai báo cư trú (転入届), đăng ký Kokumin Kenko Hoken, và xác nhận My Number — trễ hạn có thể bị phạt tới 200.000 yên
- Thẻ cư trú đặc định (特定在留カード) có từ 14/6/2026 là lựa chọn TỰ NGUYỆN, không bắt buộc đổi ngay tuần đầu
- Phí Kokumin Nenkin năm 2026 là 17.920 yên/tháng nhưng có thể xin miễn/giảm nếu thu nhập thấp — nên làm ngay để tránh nợ đọng ảnh hưởng visa sau 2027
- Lệ phí gia hạn visa sắp tăng mạnh (dự kiến từ 10/2026): tối đa 100.000 yên cho gia hạn/thay đổi tư cách, 200.000-300.000 yên cho vĩnh trú
- Mở tài khoản ngân hàng cần thẻ cư trú còn hạn ít nhất 3 tháng và có thể cần con dấu cá nhân (hanko) tùy ngân hàng
14 ngày đầu tiên: đây không phải "nên làm" mà là nghĩa vụ pháp lý
- Thông tin xác minh: 06/07/2026
- Hạn khai báo cư trú: 14 ngày kể từ ngày chuyển đến
- Mức phạt tối đa nếu trễ: 200.000 yên
- Ngưỡng nguy hiểm: Trễ quá 90 ngày — nguy cơ bị thu hồi tư cách lưu trú
Nhiều người mới sang nghĩ chuyện khai báo địa chỉ ở tòa thị chính là việc "làm lúc nào cũng được", giống như đăng ký tạm trú ở Việt Nam. Không phải vậy. Theo quy định của Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản (moj.go.jp), người nước ngoài cư trú trung/dài hạn (中長期在留者) — tức hầu hết người có visa lao động, du học, kỹ năng đặc định, kỹ sư... — khi chuyển đến chỗ ở mới hoặc mới nhập cảnh, BẮT BUỘC phải làm thủ tục 転入届 (chuyển đến) hoặc 転居届 (chuyển nhà trong cùng thành phố) tại tòa thị chính (yakuba/kuyakusho) trong vòng 14 ngày, mang theo thẻ ngoại kiều (Zairyu Card).
Điểm cần nhớ: đây là MỘT thủ tục nhưng có HAI vai trò cùng lúc — vừa là đăng ký cư trú với chính quyền địa phương (để nhận giấy tờ hành chính, đi học, đi làm, mở tài khoản...), vừa là nghĩa vụ khai báo với Cục Xuất nhập cảnh (để giữ tình trạng lưu trú hợp lệ). Nếu bạn chỉ coi đây là thủ tục hành chính vặt và trì hoãn, hậu quả không dừng ở tiền phạt — trễ quá 90 ngày, hồ sơ của bạn có thể bị đưa vào diện xem xét thu hồi tư cách lưu trú.
⚠️ Nhiều bạn mới sang bận dọn nhà, mua sắm đồ dùng nên để việc ra tòa thị chính sang tuần thứ 2-3. Đừng làm vậy — hãy xếp lịch ra yakuba trong 2-3 ngày đầu, ngay sau khi nhận chìa khóa nhà, để dư thời gian nếu hồ sơ thiếu giấy tờ và cần bổ sung.
Quy trình từng bước tại tòa thị chính (nên làm trong 1 lần đi)
Hầu hết tòa thị chính ở Nhật đều bố trí các quầy liên quan gần nhau (住民異動窓口, 保険年金課) để người dân xử lý một lượt. Với người Việt mới sang, cách hiệu quả nhất là làm gộp 3-4 việc trong cùng một buổi thay vì đi lại nhiều lần.
- Chuẩn bị giấy tờ trước khi đi (10-15 phút chuẩn bị tại nhà): Mang theo: hộ chiếu, thẻ ngoại kiều (Zairyu Card), giấy chứng nhận tư cách lưu trú (nếu có), hợp đồng thuê nhà hoặc giấy xác nhận địa chỉ mới. Nếu đã có My Number từ trước (chuyển từ thành phố khác), mang luôn thẻ My Number.
- Nộp 転入届/転居届 tại quầy 住民異動 (biến động cư trú) (15-30 phút): Điền mẫu đơn tại quầy (thường có song ngữ hoặc nhân viên hỗ trợ tiếng Anh ở thành phố lớn). Nhân viên sẽ cập nhật địa chỉ trên thẻ ngoại kiều bằng cách dán tem xác nhận ở mặt sau thẻ.
- Đăng ký/cập nhật My Number cùng lúc (15-20 phút): Nếu là lần đầu, bạn sẽ nhận giấy hẹn lấy thẻ My Number sau đó qua đường bưu điện. Nếu đã có thẻ, nhân viên cập nhật địa chỉ ngay tại quầy. Hỏi luôn về khả năng đăng ký 特定在留カード (thẻ cư trú đặc định) nếu bạn muốn gộp 2 thẻ làm một — dịch vụ này có từ 14/6/2026 và có thể làm ngay lúc chuyển đến.
- Đăng ký Kokumin Kenko Hoken tại quầy 保険年金課 (15-20 phút): Nếu công ty bạn không đóng Shakai Hoken (bảo hiểm xã hội doanh nghiệp) cho bạn, bạn bắt buộc phải đăng ký Kokumin Kenko Hoken ngay tại đây. Nhân viên sẽ tính phí bảo hiểm dựa trên thu nhập khai báo (hoặc mức tối thiểu nếu bạn mới sang chưa có thu nhập tại Nhật).
- Hỏi về Kokumin Nenkin và thủ tục miễn giảm nếu cần (10-15 phút): Nếu chưa đi làm hoặc thu nhập thấp, hỏi ngay về đơn xin miễn/giảm phí Nenkin (toàn phần, 3/4, 1/2, 1/4). Đừng để mặc định rồi phát sinh nợ — vì diện miễn giảm phải nộp đơn, không tự động áp dụng.
- Lưu giữ toàn bộ giấy tờ nhận được (5 phút): Bao gồm: bản sao đơn đã nộp, thẻ bảo hiểm y tế (hoặc giấy hẹn nhận thẻ), giấy xác nhận Nenkin/số bảo hiểm hưu trí. Chụp ảnh lưu điện thoại phòng khi làm thủ tục ngân hàng hoặc công ty yêu cầu sau này.
Một lưu ý thực tế: ở các thành phố lớn như Tokyo, Osaka, Nagoya, giờ cao điểm tại yakuba thường là đầu tuần (thứ Hai) và giữa trưa. Nếu có thể, hãy đi vào giữa tuần, buổi sáng sớm ngay khi mở cửa, để tránh xếp hàng lâu — với người mới đến, việc chờ 1-2 tiếng ở quầy trong khi chưa quen môi trường có thể khá mệt.
Thẻ cư trú đặc định (特定在留カード): có nên đổi ngay tuần đầu?
Từ ngày 14/6/2026, Nhật Bản chính thức triển khai 特定在留カード — thẻ tích hợp chức năng của Zairyu Card (thẻ ngoại kiều) và thẻ My Number vào một thẻ vật lý duy nhất. Đây là thay đổi được nhiều người nước ngoài quan tâm vì giảm số lượng giấy tờ phải mang theo.
Điều quan trọng cần hiểu rõ: việc đổi sang thẻ này là TỰ NGUYỆN. Bạn hoàn toàn có thể tiếp tục giữ 2 thẻ riêng biệt như trước (Zairyu Card + thẻ My Number) mà không bị ảnh hưởng gì đến quyền lợi cư trú. Nếu muốn đổi, bạn có thể đăng ký ngay trong lúc làm thủ tục chuyển đến/chuyển đi tại tòa thị chính — không cần lịch hẹn riêng.
✅ Nên đổi sang thẻ cư trú đặc định nếu
- Bạn ở Nhật dài hạn (từ 3 năm trở lên) và muốn giảm số thẻ phải mang theo
- Bạn thường xuyên cần dùng My Number cho các thủ tục hành chính, thuế, y tế
- Bạn không ngại quy trình đăng ký lần đầu hơi mất thời gian hơn
❌ Có thể giữ 2 thẻ riêng nếu
- Bạn mới sang, muốn ưu tiên xử lý nhanh các thủ tục cấp bách (bảo hiểm, ngân hàng) trước
- Visa của bạn ngắn hạn (dưới 1-2 năm), việc đổi thẻ không mang lại lợi ích rõ rệt
- Bạn chưa quen hệ thống My Number và muốn tìm hiểu thêm trước khi gộp
Với người mới sang trong tuần đầu, lời khuyên thực tế là: ưu tiên hoàn tất khai báo cư trú, bảo hiểm y tế và Nenkin trước — đây là các nghĩa vụ có thời hạn 14 ngày kèm chế tài. Việc đổi thẻ cư trú đặc định không có deadline, nên có thể để lại làm sau khi đã ổn định.
Bảo hiểm y tế quốc dân (Kokumin Kenko Hoken): ai bắt buộc tham gia, phí bao nhiêu
Người nước ngoài có đăng ký cư trú (visa trên 3 tháng) và KHÔNG thuộc diện Shakai Hoken (bảo hiểm xã hội qua công ty — thường áp dụng với nhân viên chính thức, kỹ sư, kỹ năng đặc định làm cho doanh nghiệp có đăng ký bảo hiểm) thì BẮT BUỘC phải tham gia Kokumin Kenko Hoken. Đây không phải lựa chọn — cổng thông tin Kokuho và hướng dẫn của thành phố Himeji đều nêu rõ đây là nghĩa vụ.
Đối tượng cần đặc biệt lưu ý: du học sinh, thực tập sinh làm việc bán thời gian (arubaito) mà công ty không đóng Shakai Hoken, người đang tìm việc, hoặc người mới nghỉ việc chưa tìm được công ty mới. Tất cả nhóm này phải tự đăng ký Kokumin Kenko Hoken ngay tại tòa thị chính.
⚠️ Nếu đăng ký trễ, bạn vẫn phải truy đóng phí bảo hiểm hồi tố — tức là phải trả phí tính từ ngày đáng lẽ phải đăng ký (thường là ngày chuyển đến hoặc ngày nghỉ việc), không phải chỉ từ ngày bạn đăng ký thực tế. Trì hoãn không giúp bạn tiết kiệm, chỉ khiến số tiền phải đóng dồn lại.
Một điểm chính sách mới đáng chú ý cho năm 2026: Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (MHLW) đang xây dựng cơ chế yêu cầu người nước ngoài mới chuyển đến (chưa có đăng ký cư trú tại Nhật vào ngày 1/1 của năm tính phí trước đó) phải đóng TRƯỚC phí bảo hiểm y tế quốc dân tối đa 1 năm. Theo Kokuho.info, cơ chế này dự kiến áp dụng sớm nhất từ tháng 4/2026, nhằm giảm tình trạng nợ đọng phí bảo hiểm của người nước ngoài. Nếu bạn thuộc diện mới chuyển đến, hãy hỏi rõ nhân viên quầy bảo hiểm xem trường hợp của mình có bị áp dụng quy định đóng trước hay không, và số tiền cụ thể là bao nhiêu — vì mức phí phụ thuộc vào thu nhập khai báo và địa phương cư trú.
Bảo hiểm hưu trí quốc dân (Kokumin Nenkin): mức phí 2026 và cách xin miễn giảm
Khoản chi | Chi phí (JPY) | Ghi chú |
|---|
Phí Kokumin Nenkin năm tài chính 2026 (từ 4/2026) | 17.920 yên/tháng | Áp dụng chung, không phân biệt quốc tịch |
Miễn giảm toàn phần (nếu đủ điều kiện thu nhập) | 0 yên/tháng | Vẫn tính là thời gian đóng bảo hiểm, cần nộp đơn xin |
Miễn giảm 3/4 | khoảng 4.480 yên/tháng | Ước tính theo tỷ lệ 1/4 mức chuẩn |
Miễn giảm 1/2 | khoảng 8.960 yên/tháng | Ước tính theo tỷ lệ 1/2 mức chuẩn |
Miễn giảm 1/4 | khoảng 13.440 yên/tháng | Ước tính theo tỷ lệ 3/4 mức chuẩn |
Theo Cơ quan Bảo hiểm Hưu trí Nhật Bản (nenkin.go.jp), mức phí Kokumin Nenkin năm tài chính 2026 (Reiwa 8, tính từ tháng 4/2026) là 17.920 yên/tháng cho mỗi người tham gia diện tự đóng (không qua công ty). Đây là khoản không nhỏ với người mới sang, đặc biệt là du học sinh hoặc người chưa có việc làm ổn định.
Tin tốt: chế độ miễn/giảm phí áp dụng được cho cả người nước ngoài, với 4 mức — miễn toàn phần, giảm còn 1/4, giảm còn 1/2, giảm còn 3/4 mức phí chuẩn (tùy theo thu nhập thực tế khai báo). Ngoại lệ duy nhất: người đang hưởng trợ cấp sinh hoạt theo Luật bảo trợ sinh hoạt (seikatsu hogo) không thuộc diện áp dụng miễn giảm theo cơ chế này. Nếu bạn mới sang, chưa có thu nhập ổn định, hãy chủ động hỏi và nộp đơn xin miễn giảm ngay tại quầy Nenkin của tòa thị chính, đừng chờ hóa đơn gửi về rồi mới lo.
Một chi tiết nhỏ nhưng rất đáng nhớ ngay từ tuần đầu: hãy giữ cẩn thận sổ Nenkin Techo hoặc số bảo hiểm hưu trí (basic pension number) của bạn. Theo quy định của Cơ quan Bảo hiểm Hưu trí Nhật Bản, người nước ngoài đã đóng Nenkin từ 6 tháng trở lên và rời Nhật vĩnh viễn có quyền xin Dattai Ichijikin — khoản tiền hoàn trả một lần khi rút khỏi hệ thống hưu trí, thời hạn nộp đơn là trong vòng 2 năm kể từ ngày rời Nhật. Nhiều người sau vài năm ở Nhật quay về nước mới nhớ ra và loay hoay tìm lại số bảo hiểm — nên lưu ngay từ đầu để đỡ mất công sau này.
Lệ phí visa sắp tăng: điều cần biết dù chưa cần gia hạn ngay
Đây là thông tin chính sách quan trọng dù không phải việc phải làm ngay trong 7 ngày đầu, nhưng bạn nên biết để lên kế hoạch tài chính dài hạn. Quốc hội Nhật đã thông qua Luật sửa đổi Kiểm soát xuất nhập cảnh vào ngày 29/5/2026, cho phép tăng mạnh lệ phí các thủ tục lưu trú — theo Nikkei, mức trần theo luật là lệ phí gia hạn/thay đổi tư cách lưu trú tối đa lên tới 100.000 yên, lệ phí xin vĩnh trú tối đa lên tới 300.000 yên.
Loại thủ tục | Mức phí dự kiến (nộp trực tiếp) | Mức phí nếu nộp online |
|---|
Gia hạn/thay đổi tư cách — thời hạn ≤3 tháng | 10.000 yên | Không áp dụng giảm online |
Gia hạn/thay đổi tư cách — thời hạn 1 năm | 33.000 yên | Giảm tối đa 10.000 yên |
Gia hạn/thay đổi tư cách — thời hạn 3-dưới 5 năm | 64.000 yên | Giảm tối đa 10.000 yên |
Gia hạn/thay đổi tư cách — thời hạn 5 năm | 75.000 yên | Giảm tối đa 10.000 yên |
Xin vĩnh trú (永住) | 200.000 yên | Không áp dụng giảm online |
Theo văn phòng hành chính Tree (office-tree.jp) tổng hợp phương án của Cục Xuất nhập cảnh công bố ngày 24/6/2026, các mức phí trên hiện đang trong giai đoạn lấy ý kiến công khai, dự kiến áp dụng sớm nhất từ tháng 10/2026. Điều này có nghĩa: nếu visa của bạn sắp hết hạn trong khoảng thời gian này, nên theo dõi sát thông báo chính thức từ Cục Xuất nhập cảnh để biết chính xác ngày áp dụng và số tiền cần chuẩn bị — tránh bị động về tài chính.
ℹ️ Mức phí này chưa từng có tiền lệ ở Nhật (trước đây các thủ tục gia hạn visa thường miễn phí hoặc phí rất thấp). Nếu bạn đang có kế hoạch xin vĩnh trú, cân nhắc việc nộp hồ sơ sớm trước khi mức phí mới chính thức có hiệu lực có thể giúp tiết kiệm một khoản đáng kể.
Mở tài khoản ngân hàng: giấy tờ cần mang và những yêu cầu khác nhau giữa các ngân hàng
Mở tài khoản ngân hàng là việc gần như bắt buộc trong tuần đầu vì công ty cần số tài khoản để trả lương, và nhà mạng cần để đăng ký thanh toán tự động. Tuy nhiên mỗi ngân hàng có yêu cầu khác nhau, đặc biệt sau khi thẻ cư trú đặc định ra đời.
- Japan Post Bank (Yucho Ginko): từ 14/6/2026 đã cập nhật quy định chấp nhận cả thẻ cư trú đặc định (特定在留カード) mới lẫn thẻ ngoại kiều kiểu cũ làm giấy tờ tùy thân. Điều kiện quan trọng: nếu thời hạn lưu trú còn dưới 3 tháng tính từ ngày nộp hồ sơ, ngân hàng yêu cầu phải gia hạn visa xong mới được mở tài khoản.
- Một số ngân hàng có thể yêu cầu xuất trình thêm hộ chiếu hoặc giấy chứng nhận cư trú (住民票) đối với người dùng thẻ cư trú đặc định mới — nên mang đầy đủ cả 2 loại giấy tờ khi đi, kể cả khi nghĩ chỉ cần thẻ.
- MUFG Bank: người không mang quốc tịch Nhật bắt buộc phải mở tài khoản trực tiếp tại quầy giao dịch, KHÔNG thể mở online. Cần chuẩn bị: thẻ cư trú (hoặc giấy chứng nhận vĩnh trú đặc biệt nếu có) và con dấu cá nhân (inkan/hanko) để đăng ký chữ ký/dấu — đây là điểm khác biệt lớn so với ngân hàng ở Việt Nam, nơi chữ ký tay là đủ.
Mẹo thực tế cho người Việt: nếu bạn chưa có hanko, có thể đặt làm tại các cửa hàng chuyên (hanko-ya) hoặc trung tâm mua sắm lớn, thường mất 15-30 phút với giá vài nghìn yên cho loại cơ bản (không khắc theo họ tên đầy đủ tiếng Việt mà theo cách viết katakana tên bạn — nên hỏi trước cửa hàng cách phiên âm để tránh sai sót).
Lỗi thường gặp của người Việt mới sang tuần đầu
⚠️ Lỗi phổ biến nhất: đi làm thủ tục chuyển đến (転入届) nhưng quên đăng ký Kokumin Kenko Hoken cùng lúc, nghĩ rằng "để sau cũng được". Kết quả là vài tuần sau phải quay lại yakuba, mất thêm nửa ngày, và có thể bị tính phí bảo hiểm truy thu từ ngày lẽ ra phải đăng ký.
- Nhầm lẫn giữa 転入届 (chuyển đến từ thành phố/khu vực khác) và 転居届 (chuyển nhà trong cùng thành phố) — hỏi rõ nhân viên quầy để điền đúng mẫu, tránh mất thời gian làm lại
- Không mang đủ giấy tờ gốc, chỉ mang bản photo — nhiều tòa thị chính yêu cầu bản gốc hộ chiếu và thẻ ngoại kiều, không chấp nhận ảnh chụp trên điện thoại
- Chủ quan nghĩ công ty sẽ tự động lo hết bảo hiểm — chỉ đúng nếu công ty đóng Shakai Hoken; nếu làm việc bán thời gian (arubaito) hoặc hợp đồng ngắn hạn, bạn phải tự đăng ký Kokumin Kenko Hoken
- Bỏ qua thủ tục Nenkin vì nghĩ "chưa đi làm thì không cần đóng" — thực ra nghĩa vụ tham gia vẫn có, chỉ là bạn cần chủ động xin miễn/giảm, không tự động được miễn nếu không nộp đơn
- Để dành việc đổi sang thẻ cư trú đặc định vào ngày làm thủ tục cuối cùng trước khi phải vội đi làm — nên hỏi trước qua điện thoại xem yakuba của mình có xử lý được trong ngày hay cần lịch hẹn riêng
Mẹo thực tế giúp tuần đầu suôn sẻ hơn
- Gọi điện hoặc tra website tòa thị chính trước khi đến — nhiều nơi có tổng đài hỗ trợ tiếng Anh/tiếng Việt qua thông dịch điện thoại (yasashii nihongo hoặc dịch vụ 3 bên), giúp tránh hiểu nhầm khi điền mẫu đơn
- Đi theo nhóm hoặc rủ người quen đã có kinh nghiệm nếu có thể — không phải để phiên dịch mà để biết trước quy trình, tránh bỡ ngỡ xếp nhầm hàng
- Chuẩn bị sẵn một bản ghi chú các từ khóa tiếng Nhật quan trọng: 転入届, 保険年金課, 国民健康保険, 国民年金 — để chỉ vào bảng chỉ dẫn hoặc đưa nhân viên xem khi cần
- Nếu công ty có bộ phận nhân sự hỗ trợ người nước ngoài, hỏi họ trước xem công ty có đóng Shakai Hoken hay không — điều này quyết định bạn có phải tự đăng ký Kokumin Kenko Hoken hay không, tránh đăng ký trùng hoặc bỏ sót
- Lưu số điện thoại và địa chỉ tòa thị chính, cùng giờ mở cửa (thường 8:30-17:15, nghỉ trưa ở một số nơi nhỏ) vào điện thoại ngay khi vừa nhận nhà, để không phải tra cứu gấp khi cần
Checklist việc cần làm trong 7 ngày đầu (và tuần kế tiếp)
- Ngày 1-3: Mang hộ chiếu + thẻ ngoại kiều (Zairyu Card) đến tòa thị chính (yakuba/kuyakusho) nơi ở mới làm thủ tục chuyển đến (転入届/転居届)
- Cùng lúc đó: đăng ký Kokumin Kenko Hoken (bảo hiểm y tế quốc dân) nếu không có Shakai Hoken từ công ty — đừng tách thành 2 lần đi
- Cùng lúc đó: đăng ký/xác nhận My Number, hỏi luôn về việc làm 特定在留カード (thẻ cư trú đặc định, tự nguyện, có từ 14/6/2026) nếu muốn gộp 2 thẻ
- Hỏi bộ phận Nenkin tại tòa thị chính về mức phí 17.920 yên/tháng (2026) và thủ tục xin miễn/giảm nếu thu nhập thấp/chưa có việc
- Lưu giữ cẩn thận: sổ Nenkin Techo hoặc số bảo hiểm hưu trí (basic pension number) — cần cho Dattai Ichijikin sau này
- Trong tuần đầu: chuẩn bị con dấu cá nhân (hanko/inkan) nếu định mở tài khoản tại MUFG hoặc ngân hàng yêu cầu quầy giao dịch
- Kiểm tra thời hạn visa còn lại — nếu dưới 3 tháng, phải gia hạn xong mới mở được tài khoản ngân hàng ở nhiều nơi (ví dụ Yucho/Japan Post Bank)
- Ra ngân hàng mở tài khoản: mang thẻ ngoại kiều/thẻ cư trú đặc định + hộ chiếu (một số ngân hàng yêu cầu thêm 住民票 với thẻ mới)
- Chụp ảnh/lưu bản scan tất cả giấy tờ vừa nhận: bản sao 転入届, thẻ bảo hiểm y tế, giấy Nenkin — phòng khi cần bổ sung hồ sơ
- Đánh dấu lịch: hạn chót 14 ngày kể từ ngày chuyển đến cho toàn bộ thủ tục trên; quá 90 ngày có thể bị vô hiệu hóa My Number hoặc ảnh hưởng tư cách lưu trú
Câu hỏi thường gặp
Tôi mới sang Nhật diện du học, có bắt buộc phải làm 転入届 trong 14 ngày không?
Có. Mọi người nước ngoài cư trú trung/dài hạn (visa trên 3 tháng), kể cả du học sinh, đều phải khai báo nơi cư trú tại tòa thị chính trong vòng 14 ngày kể từ ngày chuyển đến chỗ ở (dù là nhập cảnh lần đầu hay chuyển nhà). Đây vừa là thủ tục hành chính địa phương vừa là nghĩa vụ báo cáo với Cục Xuất nhập cảnh — trễ hạn có thể bị phạt tới 200.000 yên, trễ quá 90 ngày có nguy cơ bị xem xét thu hồi tư cách lưu trú.
Thẻ cư trú đặc định (特定在留カード) có bắt buộc đổi không?
Không bắt buộc. Từ 14/6/2026 đây là lựa chọn tự nguyện, tích hợp Zairyu Card và My Number vào một thẻ. Bạn vẫn có thể giữ 2 thẻ riêng như trước. Nếu muốn đổi, có thể đăng ký ngay khi làm thủ tục chuyển đến/chuyển đi tại tòa thị chính, không cần đi lại nhiều lần.
Nếu tôi đang thất nghiệp hoặc thu nhập thấp, có phải đóng đủ 17.920 yên Nenkin mỗi tháng không?
Không nhất thiết. Bạn có thể xin chế độ miễn/giảm phí Kokumin Nenkin (toàn phần, 3/4, 1/2 hoặc 1/4) tại quầy Nenkin của tòa thị chính nếu thu nhập thấp. Chế độ này áp dụng được cho người nước ngoài, ngoại trừ diện đang hưởng trợ cấp sinh hoạt (seikatsu hogo) theo luật bảo trợ sinh hoạt thì không áp dụng miễn giảm Nenkin theo diện này. Nên nộp đơn xin miễn giảm ngay, đừng để nợ đọng.
Vì sao không nên để nợ phí bảo hiểm y tế hoặc Nenkin dù chỉ tạm thời?
Vì chính sách mới cho biết từ khoảng tháng 6/2027, tình trạng nợ phí Kokumin Kenko Hoken/Kokumin Nenkin sẽ được đưa vào xem xét khi thẩm định gia hạn hoặc thay đổi tư cách lưu trú. Nợ đọng dù nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến hồ sơ gia hạn visa sau này, nên tốt nhất đóng đúng hạn ngay từ tuần đầu hoặc xin miễn giảm chính thức thay vì để nợ.
Mở tài khoản ngân hàng ngay tuần đầu có được không nếu visa chỉ còn vài tháng?
Tùy ngân hàng. Nhiều ngân hàng (như Japan Post Bank/Yucho) yêu cầu thời hạn lưu trú còn ít nhất 3 tháng tính từ ngày nộp hồ sơ — nếu visa sắp hết hạn, bạn cần gia hạn xong mới mở được tài khoản. Với MUFG Bank, người không mang quốc tịch Nhật phải ra quầy trực tiếp (không mở online) và cần mang theo con dấu cá nhân (hanko) để đăng ký chữ ký.
Lưu ý: mức lệ phí lưu trú mới (33.000-200.000 yên) và cơ chế đóng trước phí bảo hiểm y tế 1 năm hiện vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến/dự kiến áp dụng — nên xác nhận lại thời điểm chính thức tại Cục Xuất nhập cảnh hoặc tòa thị chính trước khi làm thủ tục để tránh nhầm mốc thời gian.