My Number là gì? Giải thích 2026

Nếu bạn đang sống ở Nhật và nghe tin "thẻ bảo hiểm y tế giấy bị bỏ", "phải làm My Number Card" mà chưa hiểu rõ vì sao — bài này giải thích từ gốc: My Number là gì, khác My Number Card ở điểm nào, và những mốc thời gian bắt buộc phải nhớ trong năm 2026.

Đây không phải chuyện có thể để sau. MHLW đã chốt mốc 31/7/2026 là hạn chót cuối cùng cho thẻ bảo hiểm giấy quá độ, và Digital Agency xác nhận My Number Card giờ gắn liền với gần như mọi thủ tục hành chính, từ khám bệnh, khai thuế, đến sắp tới là cả xác thực trên điện thoại Android.

Người Việt tại Nhật — dù là du học sinh, thực tập sinh kỹ năng, kỹ sư hay gia đình định cư lâu dài — đều nằm trong diện phải có My Number và có quyền làm My Number Card ngay khi đăng ký cư trú tại phường/thị trấn (yakuba/shiyakusho). Vấn đề không phải "có bắt buộc không" mà là "nếu chậm trễ, việc khám bệnh và các giao dịch hành chính của bạn sẽ bị gián đoạn từ tháng 8/2026".

Tóm tắt nhanh

• Từ 2/12/2025, thẻ bảo hiểm y tế giấy đã bị bãi bỏ cấp mới; ai chưa liên kết My Number Card với bảo hiểm phải dùng Giấy xác nhận tư cách (資格確認書)
• Thẻ giấy cũ được gia hạn dùng tạm đến hết 31/7/2026 (kéo dài so với mốc cũ 31/3/2026) — sau đó bắt buộc có Mynaportal hoken-sho hoặc giấy xác nhận tư cách
• Chứng thư điện tử trong My Number Card có hạn 5 năm, năm 2026 có khoảng 14,3 triệu chứng thư đến hạn trên toàn Nhật — gia hạn miễn phí tại phường trước khi hết hạn 3 tháng
• Người nước ngoài cư trú trung/dài hạn đăng ký tại phường/thị trấn đều được cấp My Number và có quyền làm My Number Card như công dân Nhật
• Từ 24/3/2025 có thêm lựa chọn Mynaa Menkyo (bằng lái tích hợp thẻ); mùa thu 2026 dự kiến ra mắt My Number Card trên Android

My Number và My Number Card là gì, khác nhau ra sao

• Thông tin xác minh: 06/07/2026
• Cơ quan quản lý chính: Digital Agency (Cơ quan Kỹ thuật số)
• Hạn chót thẻ bảo hiểm giấy quá độ: 31/7/2026
• Chứng thư điện tử trong thẻ: Hiệu lực 5 năm kể từ ngày cấp

My Number (マイナンバー) là dãy 12 chữ số định danh cá nhân, được cấp một lần duy nhất cho mỗi người khi đăng ký cư trú (jūminhyō) tại phường hoặc thị trấn ở Nhật. Số này không đổi suốt đời trừ khi bị rò rỉ và phải cấp lại số mới. Digital Agency — cơ quan quản lý chính sách tổng thể của hệ thống này — xác nhận rõ rằng người nước ngoài có tư cách lưu trú trung/dài hạn (chūkyō-chōki zairyūsha), tức hầu hết người Việt đang đi làm, du học, thực tập kỹ năng hoặc theo diện kỹ sư/kỹ năng đặc định tại Nhật, đều được cấp My Number giống hệt công dân Nhật ngay khi đăng ký cư trú, và có đầy đủ quyền làm My Number Card.

My Number Card (マイナンバーカード) là tấm thẻ nhựa cứng có ảnh chân dung, ghi họ tên, địa chỉ, ngày sinh, giới tính và số My Number, đồng thời gắn một con chip IC chứa 2 loại chứng thư điện tử (electronic certificate): một dùng để xác thực danh tính (署名用電子証明書) và một dùng để xác nhận người dùng còn sống/đang thao tác (利用者証明用電子証明書). Hai chứng thư này là thứ cho phép bạn đăng nhập Mynaportal, khai thuế điện tử e-Tax, hoặc liên kết bảo hiểm y tế — chứ không phải bản thân tấm thẻ nhựa.

Điểm nhiều người Việt hay nhầm: có My Number (tức có số, được ghi trong thông báo gửi kèm thẻ cư trú/giấy báo My Number khi mới nhập cư) không đồng nghĩa với có My Number Card. Số thì ai cũng có, nhưng thẻ phải tự đăng ký làm tại quầy phường. Từ cuối năm 2025, sự khác biệt này trở nên quan trọng hơn hẳn vì các thủ tục y tế bắt đầu gắn chặt với việc có thẻ hay không.

Vì sao 2/12/2025 và 31/7/2026 là hai mốc bắt buộc phải nhớ

Theo trang mynahokensho của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi (MHLW), kể từ ngày 2/12/2025, thẻ bảo hiểm y tế giấy truyền thống (kenkō hoken-shō) đã chính thức bị bãi bỏ cấp mới trên toàn quốc. Điều này áp dụng cho mọi loại bảo hiểm y tế công — bảo hiểm xã hội của công ty (kenpo/kyōkai kenpo), bảo hiểm y tế quốc dân (kokumin kenkō hoken) của người tự làm, và cả bảo hiểm cho người cao tuổi hậu kỳ (kōki kōreisha iryō seido, từ 75 tuổi).

Thay thế cho thẻ giấy, có hai phương án: một là Mynaportal hoken-sho — tức My Number Card đã được liên kết với thông tin bảo hiểm y tế qua Mynaportal hoặc tại quầy phường; hai là Giấy xác nhận tư cách (資格確認書 - Shikaku Kakunin-sho), một tờ giấy do chính nghiệp đoàn bảo hiểm của bạn (công ty, hoặc phường/thị trấn nếu là kokuho) tự động cấp và gửi cho những ai chưa liên kết thẻ, không cần xin.

Vấn đề nằm ở giai đoạn chuyển tiếp: rất nhiều người, đặc biệt là người nước ngoài mới sang hoặc ít cập nhật tin tức tiếng Nhật, vẫn đang cầm thẻ bảo hiểm giấy cũ đã hết hạn cấp mới từ 2/12/2025. Theo tổng hợp chính sách MHLW được Nikkei đưa tin, biện pháp quá độ cho phép thẻ giấy cũ này tiếp tục dùng để xác nhận khi khám chữa bệnh đã được GIA HẠN đến hết ngày 31/7/2026 — lùi so với mốc ban đầu là 31/3/2026. Đây là tin tốt cho ai chưa kịp làm thủ tục, nhưng cũng là mốc chót thật sự: từ 1/8/2026 trở đi, thẻ giấy sẽ vô giá trị hoàn toàn tại quầy tiếp đón bệnh viện, phòng khám, nhà thuốc.

Riêng nhóm người cao tuổi thuộc chế độ hậu kỳ cao linh (75 tuổi trở lên) có một biện pháp quá độ tách riêng theo trang tin tức số 45470 của MHLW: nhóm này được cấp Giấy xác nhận tư cách có hiệu lực đến hết tháng 7/2026, cùng khung thời gian với biện pháp chung. Nếu gia đình bạn có người thân lớn tuổi ở Nhật theo diện bảo lãnh, đây là điểm cần lưu ý riêng.

Điều kiện và đối tượng áp dụng cho người Việt tại Nhật

• Bất kỳ ai có đăng ký cư trú (jūminhyō) tại phường/thị trấn Nhật Bản đều tự động có My Number — bao gồm du học sinh (ryūgakusei), thực tập sinh kỹ năng (ginō jisshūsei), kỹ sư/kỹ năng đặc định (tokutei ginō), gia đình đi theo diện visa gia đình (kazoku taizai), và vợ/chồng người Nhật.
• Điều kiện để làm My Number Card: có tư cách lưu trú trung/dài hạn (không áp dụng cho khách du lịch ngắn hạn), đã có số My Number được cấp, và trực tiếp đến làm thủ tục (hoặc gửi hồ sơ qua bưu điện/online tùy phường).
• Người mới đến Nhật thường nhận được My Number qua thông báo (通知カード hoặc giấy báo kèm thẻ cư trú) trong vòng vài tuần sau khi đăng ký cư trú — nhưng đây KHÔNG phải là My Number Card, chỉ là thông báo số. Phải làm thủ tục riêng để có thẻ thật.
• Nếu bạn đang tham gia bảo hiểm xã hội qua công ty (shakai hoken) hoặc bảo hiểm y tế quốc dân (kokuho) do tự kinh doanh/làm nghề tự do, đều nằm trong diện chịu ảnh hưởng của việc bãi bỏ thẻ giấy — không phân biệt loại bảo hiểm.
• Trẻ em người Việt sinh ra tại Nhật hoặc theo cha mẹ sang cũng được cấp My Number khi đăng ký cư trú, và cha mẹ có thể làm My Number Card cho con (thẻ trẻ em có hiệu lực ngắn hơn thẻ người lớn do cần cập nhật ảnh theo tuổi).

Quy trình liên kết My Number Card với bảo hiểm y tế (Mynaportal hoken-sho)

1. Kiểm tra đã có My Number Card chưa (Ngay từ đầu): Nếu chưa có, phải làm thẻ trước (xem mục thủ tục làm thẻ lần đầu bên dưới) — không thể liên kết bảo hiểm nếu chưa có thẻ vật lý.
2. Chuẩn bị mã PIN 4 số (5-10 phút): Đây là mã PIN được thiết lập khi nhận thẻ (dùng cho chứng thư điện tử xác nhận danh tính). Nếu quên mã, phải ra phường làm lại mã mới trước khi liên kết.
3. Liên kết qua ứng dụng/website Mynaportal (10-15 phút nếu tự làm online): Đăng nhập Mynaportal bằng smartphone có chức năng đọc chip NFC (chạm thẻ vào điện thoại) hoặc đầu đọc thẻ IC gắn máy tính, sau đó chọn mục liên kết bảo hiểm y tế (健康保険証利用登録).
4. Hoặc liên kết trực tiếp tại quầy phường/bệnh viện (10-20 phút chờ tại quầy): Nhiều tòa thị chính, một số bệnh viện và hiệu thuốc lớn có máy đọc thẻ hỗ trợ liên kết tại chỗ, phù hợp cho ai không rành thao tác điện thoại hoặc dùng điện thoại không hỗ trợ NFC đọc My Number Card.
5. Xác nhận liên kết thành công (Có hiệu lực ngay): Sau khi liên kết, lần khám bệnh tiếp theo có thể dùng máy đọc thẻ tại quầy tiếp đón bệnh viện để xác nhận tư cách bảo hiểm tự động, không cần xuất trình giấy tờ riêng.

Chi phí liên quan đến My Number Card cần biết

Lưu ý quan trọng: phí trên áp dụng khi thẻ bị MẤT hoặc HỎNG cần cấp lại — không áp dụng cho việc gia hạn thẻ khi hết hạn tự nhiên (10 năm với người lớn) hay gia hạn chứng thư điện tử (5 năm), hai việc này đều miễn phí. Nhiều người Việt nhầm lẫn hai loại phí này nên lo lắng không cần thiết khi nhận thông báo gia hạn từ J-LIS.

Gia hạn chứng thư điện tử: đừng để hết hạn mới lo

Chứng thư điện tử gắn trong chip của My Number Card chỉ có hiệu lực 5 năm kể từ ngày cấp — ngắn hơn nhiều so với hạn 10 năm của bản thân tấm thẻ (đối với người lớn; trẻ em dưới 20 tuổi có hạn thẻ ngắn hơn do cần cập nhật ảnh). Theo cổng thông tin chính thức kojinbango-card.go.jp, khi chứng thư còn dưới 3 tháng là hết hạn, chủ thẻ có thể bắt đầu làm thủ tục gia hạn ngay, và J-LIS (Cơ quan hệ thống thông tin địa phương) sẽ chủ động gửi thông báo bằng thư trước khoảng 2-3 tháng.

Theo Gov-Online, riêng năm tài khóa 2026 có ước tính khoảng 14,3 triệu chứng thư điện tử trên toàn Nhật Bản đến hạn cần gia hạn — một con số rất lớn phản ánh việc My Number Card được phổ cập rộng rãi từ khoảng 2020-2021. Chính phủ đặc biệt nhắc người nước ngoài cư trú trung/dài hạn chủ động kiểm tra hạn thẻ thay vì chỉ chờ thư thông báo, vì thư gửi đến địa chỉ đăng ký — nếu bạn đã chuyển nhà mà chưa cập nhật địa chỉ tại phường mới, thư có thể không đến tay.

• Cách tự kiểm tra hạn nhanh nhất: xem ngày cấp in trên mặt sau thẻ (hoặc trong phần thông tin chip nếu dùng app đọc NFC), cộng thêm 5 năm là hạn chứng thư điện tử.
• Thủ tục gia hạn thực hiện tại quầy phường/thị trấn nơi ĐANG đăng ký cư trú (không phải nơi cấp thẻ ban đầu nếu bạn đã chuyển đi), mang theo thẻ và mã PIN.
• Nếu chứng thư hết hạn mà chưa gia hạn, thẻ vẫn là giấy tờ tùy thân hợp lệ nhưng KHÔNG dùng được để đăng nhập Mynaportal, khai e-Tax, hay xác nhận bảo hiểm y tế điện tử — ảnh hưởng trực tiếp đến các thủ tục hành chính hằng ngày.

Những tiện ích mới đang và sắp triển khai năm 2026

Từ ngày 24/3/2025, chế độ Mynaa Menkyo (マイナ免許証 — bằng lái tích hợp My Number Card) đã chính thức vận hành trên toàn quốc. Theo chuyên đề của Gov-Online, người có bằng lái Nhật (bao gồm cả người nước ngoài đã đổi hoặc thi lấy bằng lái Nhật) được chọn một trong ba hình thức: chỉ dùng Mynaa Menkyo (bỏ bằng giấy), giữ song song cả hai (bằng giấy truyền thống + Mynaa Menkyo), hoặc chỉ giữ bằng lái giấy như trước. Tính đến cuối tháng 10/2026, đã có hơn 1,78 triệu người sử dụng hình thức Mynaa Menkyo.

Với người Việt hay về nước, cần cân nhắc kỹ trước khi bỏ hẳn bằng giấy: nếu bạn cần dùng bằng lái Nhật để làm thủ tục đổi bằng lái quốc tế hoặc xuất trình giấy tờ tại Việt Nam, giữ song song cả hai hình thức (bằng giấy + Mynaa Menkyo) là lựa chọn an toàn hơn, dù không bắt buộc.

Digital Agency cũng đang chuẩn bị ra mắt dịch vụ My Number Card trên Android, dự kiến vào mùa thu 2026. Dịch vụ này cho phép cài đặt chứng thư điện tử của thẻ vào điện thoại Android, dùng thay thẻ vật lý trong nhiều giao dịch trực tuyến — tương tự cách một số nước tích hợp căn cước công dân vào ví điện tử trên điện thoại. Đây là điểm đáng chú ý cho người Việt hay thao tác thủ tục qua điện thoại thay vì mang thẻ theo người.

Ngoài ra, theo hướng dẫn của Gov-Online về Mynaportal, My Number Card hiện dùng để xác thực danh tính trực tuyến, liên kết khai thuế điện tử e-Tax để tự động điền thông tin thu nhập và các khoản khấu trừ — giúp nhận tiền hoàn thuế (kangeikin/kanpuzei) nhanh hơn đáng kể so với nộp hồ sơ giấy truyền thống tại sở thuế. Với người Việt làm thêm (arubaito) hoặc có thu nhập từ nhiều nguồn, đây là lợi ích thực tế đáng tận dụng khi khai thuế cuối năm (kakutei shinkoku).

Lỗi thường gặp và mẹo thực tế cho người Việt tại Nhật

• Mẹo 1: Nếu chưa có My Number Card, đừng chờ đến gần deadline — đăng ký ngay bây giờ (06/2026) để có đủ thời gian dự phòng cho việc nhận thẻ, thiết lập PIN, và liên kết bảo hiểm trước 31/7/2026.
• Mẹo 2: Giữ lại thẻ bảo hiểm giấy cũ (dù hết hạn cấp mới) cho đến khi bạn chắc chắn đã có Mynaportal hoken-sho hoạt động hoặc nhận được Giấy xác nhận tư cách — đừng vứt bỏ sớm.
• Mẹo 3: Nếu tiếng Nhật chưa đủ để tự làm thủ tục tại quầy phường, nhiều tòa thị chính có phiên dịch qua điện thoại (tsūyaku denwa) hoặc tài liệu song ngữ — hỏi trực tiếp quầy tiếp đón (sōgō madoguchi) khi đến làm thủ tục.
• Mẹo 4: Lưu số hotline hỗ trợ My Number Card và ứng dụng Mynaportal trên điện thoại để tra cứu nhanh khi cần xác nhận hạn thẻ hoặc trạng thái liên kết bảo hiểm, tránh phải ra tận quầy phường chỉ để kiểm tra thông tin.
• Mẹo 5: Với gia đình có con nhỏ hoặc người già đi cùng, nhớ rằng thẻ trẻ em và thẻ người cao tuổi thuộc diện hậu kỳ cao linh có quy định quá độ và hạn thẻ khác với người trưởng thành thông thường — nên hỏi rõ tại quầy phường cho từng thành viên.

Việc cần làm ngay về My Number Card

1. Tìm lại thẻ bảo hiểm y tế giấy cũ (dù đã hết hạn từ 2/12/2025) — vẫn dùng tạm được đến 31/7/2026, đừng vứt đi trước khi có phương án thay thế
2. Kiểm tra xem đã liên kết My Number Card với bảo hiểm y tế (Mynaportal hoken-sho) chưa; nếu chưa, ra quầy phường/thị trấn hoặc dùng ứng dụng Mynaportal để liên kết trước 31/7/2026
3. Nếu chưa có My Number Card, đăng ký làm ngay tại quầy tòa thị chính (miễn phí lần đầu) — quy trình mất vài tuần đến hơn 1 tháng nên đừng để sát hạn
4. Xem ngày cấp trên thẻ My Number Card, tự tính hạn 5 năm của chứng thư điện tử; nếu còn dưới 3 tháng thì mang thẻ + thông báo của J-LIS ra phường làm gia hạn (miễn phí)
5. Nếu đổi địa chỉ, đổi tên (kết hôn, ly hôn), hoặc gia hạn visa dài hơn — cập nhật lại thông tin trên My Number Card tại phường trong vòng 14 ngày
6. Nếu có bằng lái xe Nhật, cân nhắc có nên tích hợp Mynaa Menkyo hay không, và giữ lại bằng giấy nếu hay về Việt Nam dùng để đổi bằng lái quốc tế
7. Lưu số hotline Mynaportal / trang kojinbango-card.go.jp để tra cứu khi cần, và chụp ảnh 2 mặt My Number Card cất riêng (không đăng công khai) phòng khi cần đối chiếu

Câu hỏi thường gặp

My Number khác My Number Card như thế nào?

My Number là dãy 12 số định danh cá nhân, cấp một lần khi đăng ký cư trú và không đổi suốt đời (trừ trường hợp bị lộ phải cấp lại số mới). My Number Card là tấm thẻ nhựa có ảnh, gắn chip chứa 2 chứng thư điện tử, dùng để chứng minh danh tính, xác nhận bảo hiểm y tế và đăng nhập Mynaportal. Có My Number không bắt buộc phải làm thẻ, nhưng từ sau 2/12/2025 nếu không có thẻ tích hợp bảo hiểm thì phải xin Giấy xác nhận tư cách (資格確認書) để thay thế.

Thẻ bảo hiểm y tế giấy cũ của tôi hết hạn 2/12/2025, giờ còn dùng được không?

Vẫn dùng được đến hết 31/7/2026 theo biện pháp quá độ gia hạn của MHLW (mốc cũ là 31/3/2026 đã được kéo dài thêm 4 tháng). Nhưng đây là hạn cuối cùng — từ 1/8/2026 bắt buộc phải xuất trình Mynaportal hoken-sho hoặc Giấy xác nhận tư cách khi khám chữa bệnh, thẻ giấy sẽ hoàn toàn không còn giá trị.

Không có My Number Card thì khám bệnh thế nào sau 31/7/2026?

Người chưa liên kết My Number Card với bảo hiểm y tế sẽ được nghiệp đoàn bảo hiểm (kenpo, quốc dân kenko hoken, hoặc hậu kỳ cao linh) tự động gửi Giấy xác nhận tư cách (資格確認書) về nhà, không cần xin. Giấy này thay thế tạm thời cho việc xác nhận tư cách bảo hiểm tại bệnh viện, phòng khám, hiệu thuốc.

Chứng thư điện tử trong thẻ hết hạn thì thẻ có dùng được không?

Thẻ vật lý (bản thân My Number Card) vẫn dùng làm giấy tờ tùy thân bình thường, nhưng 2 chứng thư điện tử (dùng để đăng nhập Mynaportal, khai e-Tax, xác thực online) sẽ ngừng hoạt động sau 5 năm nếu không gia hạn. J-LIS gửi thông báo trước khoảng 2-3 tháng, và năm 2026 riêng cả nước có khoảng 14,3 triệu chứng thư đến hạn — nên chủ động kiểm tra ngày cấp trên thẻ thay vì chờ thư.

Gia hạn hoặc cấp lại My Number Card có mất phí không?

Gia hạn chứng thư điện tử khi còn hạn thẻ là hoàn toàn miễn phí. Chỉ mất phí khi cấp lại thẻ do mất/hỏng: khoảng 800 yên nếu không cần chứng thư điện tử, khoảng 1.000 yên nếu cấp đầy đủ, và khoảng 1.800-2.000 yên nếu chọn hình thức phát hành nhanh (đặc cấp). Lần làm thẻ đầu tiên vẫn miễn phí hoàn toàn.

Bài đã bám sát đúng 9 mốc tư liệu được cung cấp (bãi bỏ thẻ giấy 2/12/2025, gia hạn quá độ đến 31/7/2026, giấy xác nhận tư cách cho hậu kỳ cao linh, chứng thư điện tử 5 năm và 14,3 triệu thẻ đến hạn năm 2026, phí cấp lại 800-2.000 yên, Mynaa Menkyo từ 24/3/2025 với 1,78 triệu người dùng, My Number Card trên Android dự kiến mùa thu 2026, và liên kết Mynaportal/e-Tax), không thêm số liệu ngoài tư liệu. Tiêu đề giữ nguyên "My Number là gì? Giải thích 2026", chuyên mục Bắt đầu/My Number, mốc xác minh 06/07/2026 đặt trong block facts đầu bài.