Shinkansen 0-series: Hành trình mới từ đường ray đến thư viện cộng đồng ở ngoại ô Tokyo

Tại một công viên yên bình ở Akishima, ngoại ô Tokyo, một toa tàu Shinkansen 0-series từng là biểu tượng của tốc độ và công nghệ Nhật Bản đang tìm thấy một cuộc đời mới. Từ chuyến tàu cao tốc huyền thoại, nó đã biến mình thành một thư viện cộng đồng độc đáo, và giờ đây là một di sản được nỗ lực bảo tồn.

Biểu tượng tốc độ một thời: Shinkansen 0-series

Vào cuối tháng 9 năm 2025, một phóng viên của báo Mainichi Shimbun đã ghé thăm một công viên tại khu dân cư ở thành phố Akishima, ngoại ô Tokyo. Ở đó, một toa tàu Shinkansen từng làm mưa làm gió trên các đường ray trong suốt kỷ nguyên Showa (1926-1989) và Heisei (1989-2019) đã đứng đó, mang một vẻ cô đơn, trầm mặc. Lớp sơn bong tróc và những vết rỉ sét hiện rõ trên thân tàu, gợi nhớ về một quá khứ huy hoàng và những năm tháng dài phục vụ cộng đồng. Đây không chỉ là một toa tàu cũ, mà là một phần lịch sử sống động của Nhật Bản, minh chứng cho sự phát triển vượt bậc của ngành đường sắt xứ Phù Tang.

Hành trình từ đường ray đến bảo tàng sống

Toa tàu đặc biệt này, được chế tạo vào năm 1973 tại một nhà máy sản xuất toa xe ở tỉnh Yamaguchi, là toa đầu máy thứ 100 của dòng Shinkansen 0-series nguyên bản – thế hệ tàu cao tốc đầu tiên của Nhật Bản, ra mắt cùng với sự khai trương của hệ thống Shinkansen vào năm 1964. Dòng Shinkansen 0-series không chỉ là một phương tiện giao thông mà còn là biểu tượng của sự phục hồi kinh tế và tiến bộ công nghệ của Nhật Bản sau chiến tranh. Ban đầu, nó phục vụ tuyến Hikari giữa Tokyo và Okayama, mang theo hàng triệu hành khách qua các thành phố lớn. Từ năm 1986, toa tàu tiếp tục sứ mệnh của mình trên các tuyến Tokaido và Sanyo Shinkansen với dịch vụ Kodama. Khi chính thức nghỉ hưu vào tháng 10 năm 1991, toa tàu đã di chuyển tổng cộng khoảng 7,2 triệu kilômét – một con số ấn tượng tương đương với việc đi vòng quanh Trái Đất 180 lần. Đây là minh chứng cho sự bền bỉ và vai trò không thể thiếu của nó trong việc kết nối các vùng miền của Nhật Bản.

Cuộc đời thứ hai: Thư viện Shinkansen độc đáo

Sau khi hoàn thành sứ mệnh trên đường ray, toa tàu không bị lãng quên. Theo ghi chép, chính quyền thành phố Akishima đã mua lại nó từ Công ty Đường sắt Trung tâm Nhật Bản (JR Tokai) với giá khoảng 9,8 triệu yên (tương đương khoảng 60.500 đô la Mỹ theo tỷ giá hiện tại). Ý tưởng biến toa tàu thành thư viện đến từ một nhóm các bà mẹ tại khu dân cư Akishima Tsutsujigaoka Heights, do Cơ quan Tái thiết Đô thị (UR) quản lý, những người thường xuyên tổ chức các buổi đọc sách cho trẻ em. Cơ quan UR là một tổ chức công lập lớn tại Nhật Bản, chuyên quản lý và phát triển các khu dân cư, đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng không gian sống cho người dân. Vào tháng 4 năm 1992, toa tàu đã bắt đầu một cuộc đời mới đầy ý nghĩa với tên gọi 'Thư viện Shinkansen', trở thành nơi chứa đầy sách truyện và tài liệu dành cho trẻ em, mang lại niềm vui và kiến thức cho nhiều thế hệ tại địa phương.