Để chuyển việc thành công ở Nhật, bạn cần chuẩn bị kỹ lưỡng hồ sơ (Rirekisho, Shokumu Keirekisho), tìm kiếm việc qua các kênh uy tín, và nắm vững quy trình phỏng vấn. Sau khi nhận việc, đừng quên hoàn tất thủ tục nghỉ việc ở công ty cũ và thông báo thay đổi nơi làm việc với Cục Quản lý Xuất nhập cảnh để đảm bảo tình trạng visa hợp lệ.
1. Chuẩn bị trước khi chuyển việc
Quá trình chuyển việc ở Nhật Bản đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đặc biệt là đối với người nước ngoài. Việc đánh giá bản thân và xác định rõ mục tiêu sẽ giúp bạn định hướng đúng đắn và tăng cơ hội thành công.
- Đánh giá bản thân: Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, kinh nghiệm làm việc, thành tựu đạt được và những kỹ năng bạn muốn phát triển. Hãy tự hỏi điều gì thực sự quan trọng đối với bạn trong công việc mới (mức lương, vị trí, môi trường, cơ hội thăng tiến).
- Xác định mục tiêu nghề nghiệp: Đặt ra mục tiêu cụ thể về loại hình công việc, ngành nghề, vị trí mong muốn và mức lương kỳ vọng. Nghiên cứu thị trường lao động Nhật Bản để hiểu rõ nhu cầu và xu hướng của ngành bạn quan tâm.
- Nâng cao kỹ năng: Nếu có khoảng trống kỹ năng, hãy cân nhắc học thêm tiếng Nhật (đặc biệt là kỹ năng đàm thoại và viết email kinh doanh), các chứng chỉ chuyên môn hoặc kỹ năng mềm cần thiết cho vị trí mong muốn. Chứng chỉ JLPT N2 trở lên thường là yêu cầu tối thiểu cho nhiều vị trí văn phòng.
2. Giấy tờ và thủ tục cần thiết
Hồ sơ xin việc tại Nhật Bản có những yêu cầu đặc trưng. Việc chuẩn bị đầy đủ và chính xác các giấy tờ này là bước quan trọng để tạo ấn tượng tốt với nhà tuyển dụng.
- Sơ yếu lý lịch (履歴書 Rirekisho): Đây là mẫu hồ sơ chuẩn của Nhật Bản, bao gồm thông tin cá nhân, học vấn, kinh nghiệm làm việc (thường từ mới nhất trở về trước), bằng cấp, chứng chỉ, và ảnh thẻ. Bạn có thể mua mẫu tại các cửa hàng tiện lợi hoặc tải về từ các trang web tuyển dụng.
- Đơn xin việc/Lý lịch công việc (職務経歴書 Shokumu Keirekisho): Đây là phần quan trọng nhất, nơi bạn trình bày chi tiết kinh nghiệm làm việc, mô tả công việc, thành tựu cụ thể, các kỹ năng chuyên môn và đóng góp của bạn tại các công ty trước. Hãy viết theo hướng tập trung vào kết quả và số liệu cụ thể.
- Giấy chứng nhận năng lực/Bằng cấp (資格証明書 Shikaku Shomeisho / 卒業証明書 Sotsugyo Shomeisho): Bao gồm các chứng chỉ tiếng Nhật (JLPT), chứng chỉ chuyên môn (IT, kế toán...), bằng tốt nghiệp đại học/cao đẳng. Chuẩn bị bản sao và bản gốc để đối chiếu khi cần.
- Thẻ cư trú (在留カード Zairyu Card) và Hộ chiếu (パスポート Passport): Luôn giữ chúng trong tình trạng hợp lệ và sẵn sàng xuất trình khi được yêu cầu, đặc biệt trong các buổi phỏng vấn hoặc khi ký hợp đồng lao động.
3. Tìm kiếm việc làm và phỏng vấn
Thị trường việc làm ở Nhật Bản rất năng động. Việc biết cách tìm kiếm và chuẩn bị tốt cho phỏng vấn sẽ tăng đáng kể cơ hội của bạn.
- Các kênh tìm việc hiệu quả: Sử dụng các trang web tuyển dụng lớn như Rikunabi (リクナビ), MyNavi (マイナビ), Doda (デューダ), Green (グリーン). Ngoài ra, các công ty môi giới việc làm (headhunter) chuyên về người nước ngoài hoặc ngành nghề cụ thể cũng rất hữu ích. Tham gia các hội chợ việc làm (転職フェア Tenshoku Fair) và mở rộng mạng lưới quan hệ (networking) cũng là cách tốt.
- Chuẩn bị phỏng vấn: Luyện tập trả lời các câu hỏi phỏng vấn phổ biến bằng tiếng Nhật, bao gồm lý do muốn chuyển việc, điểm mạnh/điểm yếu, mục tiêu nghề nghiệp và những gì bạn có thể đóng góp cho công ty. Nghiên cứu kỹ về công ty, văn hóa và sản phẩm/dịch vụ của họ. Chuẩn bị sẵn các câu hỏi để hỏi nhà tuyển dụng.
- Lưu ý khi phỏng vấn: Luôn đến đúng giờ (hoặc sớm hơn 10-15 phút), trang phục chuyên nghiệp (suit), thái độ lịch sự, tự tin và giao tiếp rõ ràng. Sau phỏng vấn, nên gửi email cảm ơn (お礼メール Ore-mail) trong vòng 24 giờ.
4. Sau khi nhận việc và thủ tục visa
Khi đã nhận được lời mời làm việc, bạn cần thực hiện các bước cuối cùng để chuyển đổi công việc một cách suôn sẻ, đặc biệt là liên quan đến tình trạng visa.
- Thông báo nghỉ việc: Theo luật lao động Nhật Bản, bạn cần thông báo nghỉ việc cho công ty cũ ít nhất 2 tuần trước ngày dự định nghỉ. Tuy nhiên, để thể hiện sự chuyên nghiệp và tạo điều kiện cho công ty sắp xếp, thường nên thông báo trước 1-2 tháng bằng văn bản (退職届 Taishoku Todoke).
- Thủ tục thay đổi công ty (visa): Việc chuyển việc không trực tiếp làm mất hiệu lực visa hiện tại của bạn. Tuy nhiên, trong vòng 14 ngày kể từ khi bạn bắt đầu làm việc tại công ty mới, bạn phải thông báo thay đổi công ty (契約機関に関する届出 Keiyaku Kikan ni kansuru Todoke) cho Cục Quản lý Xuất nhập cảnh. Công ty mới thường sẽ hỗ trợ bạn trong quá trình này. Nếu visa của bạn sắp hết hạn, bạn sẽ cần xin gia hạn visa (在留期間更新許可申請 Zairyu Kikan Koshin Kyoka Shinsei) hoặc chuyển đổi loại visa (在留資格変更許可申請 Zairyu Shikaku Henko Kyoka Shinsei) nếu công việc mới thuộc diện visa khác.
- Chuyển bảo hiểm và thuế: Đảm bảo bạn đã hoàn tất các thủ tục liên quan đến bảo hiểm xã hội (社会保険 Shakai Hoken), bảo hiểm y tế (健康保険 Kenko Hoken) và thuế thu nhập (所得税 Shotokuzei) với công ty cũ và đăng ký lại với công ty mới. Công ty mới sẽ hướng dẫn bạn về các thủ tục này.
5. Những lưu ý quan trọng khác
Ngoài các bước trên, có một số yếu tố văn hóa và pháp lý mà người Việt tại Nhật cần đặc biệt lưu ý khi chuyển việc.
- Văn hóa công sở Nhật Bản: Mỗi công ty có thể có văn hóa riêng, nhưng nhìn chung, sự tôn trọng cấp trên, làm việc nhóm, đúng giờ và tinh thần trách nhiệm cao là rất quan trọng. Hãy tìm hiểu kỹ về văn hóa công ty mới trước khi gia nhập.
- Đàm phán lương: Ở Nhật, việc đàm phán lương không phổ biến như ở các nước phương Tây, nhưng không phải là không thể. Nếu bạn có kinh nghiệm và kỹ năng đặc biệt, hãy tự tin đề xuất mức lương mong muốn trong khuôn khổ hợp lý của thị trường. Nên tham khảo mức lương trung bình cho vị trí tương đương.
- Quyền lợi và nghĩa vụ: Đọc kỹ hợp đồng lao động (雇用契約書 Koyo Keiyakusho) trước khi ký để hiểu rõ về mức lương, giờ làm việc, chế độ nghỉ phép, bảo hiểm và các quyền lợi, nghĩa vụ khác. Nếu có bất kỳ điều khoản nào không rõ ràng, đừng ngần ngại hỏi công ty.
Câu hỏi thường gặp
Tôi có cần phải có visa mới khi chuyển việc không?
Không nhất thiết phải có visa mới ngay lập tức. Visa hiện tại của bạn vẫn còn hiệu lực. Tuy nhiên, bạn phải thông báo thay đổi công ty cho Cục Quản lý Xuất nhập cảnh trong vòng 14 ngày kể từ khi bắt đầu làm việc tại công ty mới. Nếu visa sắp hết hạn hoặc công việc mới thuộc loại visa khác, bạn sẽ cần xin gia hạn hoặc chuyển đổi visa.
Mức lương trung bình khi chuyển việc ở Nhật có tăng không?
Mức lương khi chuyển việc phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kinh nghiệm, kỹ năng, ngành nghề, vị trí và quy mô công ty. Thông thường, nếu bạn có kinh nghiệm và kỹ năng phù hợp với yêu cầu của công ty mới, mức lương có thể tăng. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng và bạn nên nghiên cứu kỹ thị trường lao động cho vị trí của mình.
Có nên dùng dịch vụ headhunter (công ty môi giới việc làm) không?
Sử dụng headhunter rất hữu ích, đặc biệt với người nước ngoài. Họ có thể giới thiệu các vị trí phù hợp với hồ sơ của bạn, hỗ trợ chỉnh sửa sơ yếu lý lịch và đơn xin việc, luyện phỏng vấn và thậm chí đàm phán lương. Tuy nhiên, hãy chọn những công ty uy tín và chuyên nghiệp để đảm bảo quyền lợi của bạn.
