Nhật Bản thành lập hội đồng chuyên gia về chính sách tiếp nhận người nước ngoài

Chính phủ Nhật Bản dự kiến thành lập một hội đồng chuyên gia ngay trong tháng này để rà soát các quy định hiện hành về việc tiếp nhận công dân nước ngoài. Đây là một chính sách trọng tâm của Thủ tướng Sanae Takaichi, nhằm xây dựng một “chiến lược dân số” toàn diện bao gồm các mục tiêu định lượng cụ thể.

Bối cảnh và mục tiêu của quyết định

Quyết định thành lập hội đồng chuyên gia được đưa ra trong bối cảnh Nhật Bản đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động ngày càng trầm trọng do tỷ lệ sinh giảm và dân số già hóa nhanh chóng. Hội đồng này sẽ có nhiệm vụ xem xét kỹ lưỡng các chính sách hiện hành và đề xuất các biện pháp quản lý định lượng đối với cư dân nước ngoài. Theo các quan chức chính phủ và đảng cầm quyền, mục tiêu cuối cùng là xây dựng một “chiến lược dân số” với các chỉ tiêu số học rõ ràng, dự kiến sẽ được hoàn thiện trong năm tài khóa hiện tại. Bộ trưởng An ninh Kinh tế Kimi Onoda, người đồng thời phụ trách về một “xã hội chung sống hài hòa và có trật tự với người nước ngoài”, sẽ giám sát việc nghiên cứu các biện pháp quản lý cụ thể.

Trọng tâm thảo luận và các loại hình cư trú

Vào tháng 1 vừa qua, chính phủ Nhật Bản đã đặt ra giới hạn tiếp nhận tổng cộng 1,23 triệu người cho đến hết năm tài khóa 2028 đối với tư cách cư trú “kỹ năng đặc định” (Tokutei Ginou) dành cho lao động nước ngoài và hệ thống mới về “việc làm phát triển kỹ năng” (thay thế chương trình thực tập sinh kỹ năng). Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có giới hạn tiếp nhận cho các loại hình cư trú khác như “sinh viên” hay “đào tạo”. Hội đồng chuyên gia dự kiến sẽ tập trung thảo luận về việc có nên đặt ra giới hạn tiếp nhận cho các tư cách cư trú còn lại hay không, và liệu có cần áp dụng giới hạn theo từng khu vực cụ thể. Ngoài ra, cách thức quản lý và hỗ trợ những người nước ngoài đã và đang cư trú tại Nhật Bản, cùng với các thành viên gia đình đi kèm của họ, cũng sẽ là một nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự của hội đồng. Những thay đổi trong các loại hình visa này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cộng đồng người Việt đang có ý định sang Nhật Bản học tập hoặc làm việc.

Quan điểm chính trị và thách thức lao động

Trong cuộc đua giành chức chủ tịch Đảng Dân chủ Tự do (LDP) năm 2025, Thủ tướng Takaichi đã từng nhấn mạnh rằng: “Chúng ta phải xem xét lại, ít nhất là vào thời điểm hiện tại, các chính sách đưa vào một cách ồ ạt những người có nền văn hóa và mọi thứ khác biệt quá nhiều”. Sau khi trở thành Chủ tịch LDP, bà đã ký một thỏa thuận liên minh với Đảng Đổi mới Nhật Bản (Nippon Ishin – JIP), trong đó nêu rõ rằng một “chiến lược dân số” với các mục tiêu định lượng và chính sách cơ bản về tiếp nhận người nước ngoài sẽ được xây dựng trong năm tài khóa hiện tại. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang phải vật lộn với tình trạng thiếu hụt lao động ngày càng nghiêm trọng, trong khi dân số tiếp tục già hóa và tỷ lệ sinh giảm. Ngoài ra, còn có những lo ngại về 'xu hướng rời bỏ Nhật Bản', ám chỉ việc một số lao động nước ngoài có thể chọn các quốc gia khác để làm việc, gây thêm áp lực lên thị trường lao động trong nước.